16.导函数极限定理 (5.3.8-5.3.9)
导数
习题 5.2 导数和介值性质
"练习 5.2.1"
提供定理 5.2.4 的 (i) 和 (ii) 部分的证明。
( f + g ) ′ ( c ) = lim x → c ( f ( x ) + g ( x ) ) − ( f ( c ) + g ( c ) ) x − c = lim x → c f ( x ) − f ( c ) x − c + lim x → c g ( x ) − g ( c ) x − c = f ′ ( c ) + g ′ ( c ) (f+g)'(c)=\displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{(f(x)+g(x))-(f(c)+g(c))}{x-c}\\ =\displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{f(x)-f(c)}{x-c}+\displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{g(x)-g(c)}{x-c}\\=f'(c)+g'(c) ( f + g ) ′ ( c ) = x → c lim x − c ( f ( x ) + g ( x )) − ( f ( c ) + g ( c )) = x → c lim x − c f ( x ) − f ( c ) + x → c lim x − c g ( x ) − g ( c ) = f ′ ( c ) + g ′ ( c ) 。
( k f ) ′ ( c ) = lim x → c k f ( x ) − k f ( c ) x − c = k lim x → c f ( x ) − f ( c ) x − c = k f ′ ( c ) (kf)'(c)=\displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{kf(x)-kf(c)}{x-c}\\=k\displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{f(x)-f(c)}{x-c}\\=kf'(c) ( k f ) ′ ( c ) = x → c lim x − c k f ( x ) − k f ( c ) = k x → c lim x − c f ( x ) − f ( c ) = k f ′ ( c ) 。
"练习 5.2.2"
恰好有一项请求是不可能的。确定是哪一项,并为其他三项提供例子。在每种情况下,让我们假设函数定义在整个 R \mathbb{R} R 上。
(a) 函数 f f f 和 g g g 在零点不可微,但 f g fg f g 在零点可微。
(b) 函数 f f f 在零点不可微,函数 g g g 在零点可微,且 f g fg f g 在零点可微。
(c) 函数 f f f 在零点不可微,函数 g g g 在零点可微,且 f + g f + g f + g 在零点可微。
(d) 函数 f f f 在零点可微,但在其他点均不可微。
(a) f ( x ) = g ( x ) = { − 1 , if x < 0 1 , if x ≥ 0 f(x)=g(x)=\begin{cases}
-1,\quad &\text{if } x<0\\
1,\quad &\text{if } x\geq 0
\end{cases} f ( x ) = g ( x ) = { − 1 , 1 , if x < 0 if x ≥ 0 ,此时 f ( x ) g ( x ) = 1 f(x)g(x) = 1 f ( x ) g ( x ) = 1 在零点可微。
(b) 也许 f = f g g f=\displaystyle\frac{fg}{g} f = g f g 会错误得出 f f f 也可微的结论,但 g ( x ) = 0 g(x)=0 g ( x ) = 0 会使这个式子无意义,从而会使 f f f 不可微成为可能。
(c) 与上一题不同,f = f + g − g f=f+g-g f = f + g − g 这个式子在任何情况下都是有意义的,所以 f , g f,g f , g 的可微性必须相同,所以这种情况是不可能的。
(d) 一种想法是构造单点连续函数,例如考虑 Dirichlet 函数的变式:
f ( x ) = { 0 , if x ∈ Q x , if x ∉ Q f(x)=\begin{cases}
0,\quad &\text{if } x\in \mathbb{Q}\\
x,\quad &\text{if } x \notin \mathbb{Q}
\end{cases} f ( x ) = { 0 , x , if x ∈ Q if x ∈ / Q
计算 f ′ ( 0 ) = lim x → 0 f ( x ) − f ( 0 ) x = 0 f'(0)=\displaystyle\lim_{x\to 0}\displaystyle\frac{f(x)-f(0)}{x}=0 f ′ ( 0 ) = x → 0 lim x f ( x ) − f ( 0 ) = 0 ,所以 f f f 在 0 0 0 处可微,而在其他任意点都不连续,所以就不可微了。
"练习 5.2.3"
(a) 使用定义 5.2.1 得出 h ( x ) = 1 / x h(x)=1/x h ( x ) = 1/ x 的导数的正确公式。
(b) 结合 (a) 的结果与链式法则 (定理 5.2.5) 来证明定理 5.2.4 的 (iv) 部分。
(c) 通过类似于定理 5.2.4 (iii) 证明风格的代数变换差商,直接证明定理 5.2.4 (iv)。
(a) h ′ ( c ) = lim x → c 1 x − 1 c x − c = lim x → c − 1 x c = − 1 c 2 h'(c)=\displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{\frac{1}{x}-\frac{1}{c}}{x-c}=\displaystyle\lim_{x\to c}-\displaystyle\frac{1}{xc}=-\displaystyle\frac{1}{c^2} h ′ ( c ) = x → c lim x − c x 1 − c 1 = x → c lim − x c 1 = − c 2 1 。
(b) ( f g ) ′ ( c ) = ( f ′ 1 g ) ( c ) + ( ( 1 g ) ′ f ) ( c ) = f ′ ( c ) g ( c ) + f ( c ) ( − 1 g 2 ( c ) ) g ′ ( c ) = f ′ ( c ) g ( c ) − g ′ ( c ) f ( c ) g 2 ( c ) \left(\displaystyle\frac{f}{g}\right)'(c)=\left(f'\displaystyle\frac{1}{g}\right)(c)+\left(\left(\displaystyle\frac{1}{g}\right)'f\right)(c)\\=\displaystyle\frac{f'(c)}{g(c)}+f(c)\left(-\displaystyle\frac{1}{g^2(c)}\right)g'(c)\\\ \\=\displaystyle\frac{f'(c)g(c)-g'(c)f(c)}{g^2(c)} ( g f ) ′ ( c ) = ( f ′ g 1 ) ( c ) + ( ( g 1 ) ′ f ) ( c ) = g ( c ) f ′ ( c ) + f ( c ) ( − g 2 ( c ) 1 ) g ′ ( c ) = g 2 ( c ) f ′ ( c ) g ( c ) − g ′ ( c ) f ( c ) 。
(c) ( f g ) ′ ( c ) = lim x → c f ( x ) g ( x ) − f ( c ) g ( c ) x − c = lim x → c ( 1 g ( x ) g ( c ) ) ( f ( x ) g ( c ) − g ( x ) f ( c ) x − c ) = lim x → c ( 1 g ( x ) g ( c ) ) ( g ( x ) f ( x ) − f ( c ) x − c − f ( x ) g ( x ) − g ( c ) x − c ) = f ′ ( c ) g ( c ) − g ′ ( c ) f ( c ) g 2 ( c ) \left(\displaystyle\frac{f}{g}\right)'(c)=\displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{\frac{f(x)}{g(x)}-\frac{f(c)}{g(c)}}{x-c}\\=\displaystyle\lim_{x\to c}\left(\displaystyle\frac{1}{g(x)g(c)}\right)\left(\displaystyle\frac{f(x)g(c)-g(x)f(c)}{x-c}\right)\\\ \\=\displaystyle\lim_{x\to c}\left(\displaystyle\frac{1}{g(x)g(c)}\right)\left(g(x)\displaystyle\frac{f(x)-f(c)}{x-c}-f(x)\displaystyle\frac{g(x)-g(c)}{x-c}\right)\\\ \\=\displaystyle\frac{f'(c)g(c)-g'(c)f(c)}{g^2(c)} ( g f ) ′ ( c ) = x → c lim x − c g ( x ) f ( x ) − g ( c ) f ( c ) = x → c lim ( g ( x ) g ( c ) 1 ) ( x − c f ( x ) g ( c ) − g ( x ) f ( c ) ) = x → c lim ( g ( x ) g ( c ) 1 ) ( g ( x ) x − c f ( x ) − f ( c ) − f ( x ) x − c g ( x ) − g ( c ) ) = g 2 ( c ) f ′ ( c ) g ( c ) − g ′ ( c ) f ( c ) 。
"练习 5.2.4"
按照以下步骤提供链式法则的一个稍微修改的证明。
(a) 证明函数 h : A → R h: A \to \mathbb{R} h : A → R 在 a ∈ A a \in A a ∈ A 处可微,当且仅当存在一个在 a a a 处连续的函数 l : A → R l: A \to \mathbb{R} l : A → R 满足 h ( x ) − h ( a ) = l ( x ) ( x − a ) h(x) - h(a) = l(x)(x - a) h ( x ) − h ( a ) = l ( x ) ( x − a ) 对所有 x ∈ A x \in A x ∈ A 成立。
(b) 使用这个可微性判据 (两个方向) 来证明定理 5.2.5。
(a) ⇐ \Leftarrow ⇐ 若 l l l 在 a a a 处连续,则有
lim x → a l ( x ) = lim x → a h ( x ) − h ( a ) x − a = h ′ ( a ) = l ( a ) \begin{align*}
\displaystyle\lim_{x\to a}l(x)&=\displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{h(x)-h(a)}{x-a}\\&=h'(a)=l(a)
\end{align*} x → a lim l ( x ) = x → a lim x − a h ( x ) − h ( a ) = h ′ ( a ) = l ( a )
所以 h h h 在 a a a 处可微。
⇒ \Rightarrow ⇒ 若 h h h 在 a a a 处可微,则定义如下函数
l ( x ) = { h ( x ) − h ( a ) x − a , if x ∈ A ∖ { a } h ′ ( a ) , if x = a l(x)=\begin{cases}
\displaystyle\frac{h(x)-h(a)}{x-a},\quad &\text{if }x\in A\setminus\left\{a\right\}\\
h'(a),\quad &\text{if }x=a
\end{cases} l ( x ) = ⎩ ⎨ ⎧ x − a h ( x ) − h ( a ) , h ′ ( a ) , if x ∈ A ∖ { a } if x = a
则 lim x → a l ( x ) = lim x → a h ( x ) − h ( a ) x − a = h ′ ( a ) = l ( a ) \displaystyle\lim_{x\to a}l(x)=\displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{h(x)-h(a)}{x-a}=h'(a)=l(a) x → a lim l ( x ) = x → a lim x − a h ( x ) − h ( a ) = h ′ ( a ) = l ( a ) ,所以 l l l 在 a a a 处连续。
(b) 定义这样的函数 l l l :
l ( x ) = { g ( x ) − g ( f ( c ) ) x − f ( c ) , if x ∈ f ( A ) ∖ { f ( c ) } g ′ ( f ( c ) ) , if x = f ( c ) l(x)=\begin{cases}
\displaystyle\frac{g(x)-g(f(c))}{x-f(c)},\quad &\text{if }x\in f(A)\setminus\left\{f(c)\right\}\\
g'(f(c)),\quad &\text{if }x=f(c)
\end{cases} l ( x ) = ⎩ ⎨ ⎧ x − f ( c ) g ( x ) − g ( f ( c )) , g ′ ( f ( c )) , if x ∈ f ( A ) ∖ { f ( c ) } if x = f ( c )
由 ( a ) (a) ( a ) ,有 g ( y ) − g ( f ( c ) ) = l ( y ) ( y − f ( c ) ) g(y)-g(f(c))=l(y)(y-f(c)) g ( y ) − g ( f ( c )) = l ( y ) ( y − f ( c )) 。
用 y = f ( x ) y=f(x) y = f ( x ) 代换上式,得到
g ( f ( x ) ) − g ( f ( c ) ) = l ( f ( x ) ) ( f ( x ) − f ( c ) ) g(f(x))-g(f(c))=l(f(x))(f(x)-f(c)) g ( f ( x )) − g ( f ( c )) = l ( f ( x )) ( f ( x ) − f ( c )) 。
因为连续函数的复合还是连续函数,所以 lim x → c l ( f ( x ) ) = l ( f ( c ) ) = g ′ ( f ( c ) ) \displaystyle\lim_{x\to c}l(f(x))=l(f(c))=g'(f(c)) x → c lim l ( f ( x )) = l ( f ( c )) = g ′ ( f ( c )) 。
所以对 g ( f ( x ) ) − g ( f ( c ) ) x − c = l ( f ( x ) ) f ( x ) − f ( c ) x − c \displaystyle\frac{g(f(x))-g(f(c))}{x-c}=l(f(x))\displaystyle\frac{f(x)-f(c)}{x-c} x − c g ( f ( x )) − g ( f ( c )) = l ( f ( x )) x − c f ( x ) − f ( c ) 左右两式取极限即得结果
( g ∘ f ) ′ ( c ) = g ′ ( f ( c ) ) f ′ ( c ) (g\circ f)'(c)=g'(f(c))f'(c) ( g ∘ f ) ′ ( c ) = g ′ ( f ( c )) f ′ ( c ) 。
"练习 5.2.5"
设 f a ( x ) = { x a if x > 0 0 if x ≤ 0 f_a(x) = \begin{cases} x^a & \text{if } x > 0 \\ 0 & \text{if } x \le 0 \end{cases} f a ( x ) = { x a 0 if x > 0 if x ≤ 0 。
(a) 对于哪些 a a a 值,f f f 在零点处连续?
(b) 对于哪些 a a a 值,f f f 在零点处可微?在这种情况下,导函数是连续的吗?
(c) 对于哪些 a a a 值,f f f 是二次可微的?
(a) a < 0 a<0 a < 0 时,f a ( x ) f_a(x) f a ( x ) 在 x > 0 x>0 x > 0 时会随着 x x x 减小而增大,不连续;
a = 0 a=0 a = 0 时,f a ( x ) = 1 f_a(x)=1 f a ( x ) = 1 在 x > 0 x>0 x > 0 时成立,所以不连续;
a > 0 a>0 a > 0 时,取 δ = ε 1 a \delta=\varepsilon^{\frac{1}{a}} δ = ε a 1 可以满足 ε − δ \varepsilon-\delta ε − δ 条件,所以连续。
综上,a > 0 a>0 a > 0 时,f f f 在零点处连续。
(b) 也就是说,要判断 lim x → 0 + x a x = lim x → 0 + x a − 1 \displaystyle\lim_{x\to 0^+}\displaystyle\frac{x^a}{x}=\displaystyle\lim_{x\to 0^+}x^{a-1} x → 0 + lim x x a = x → 0 + lim x a − 1 是否存在和是否等于 0 0 0 。
当 a < 1 a<1 a < 1 时,极限不存在即不可微;
当 a = 1 a=1 a = 1 时,极限为 1 1 1 ,但 lim x → 0 − f a ( x ) x = 0 \displaystyle\lim_{x\to 0^-}\displaystyle\frac{f_a(x)}{x}=0 x → 0 − lim x f a ( x ) = 0 ,所以仍然不可微;
当 a > 1 a>1 a > 1 时,极限为 0 0 0 ,所以可微。
此时导函数的式子如下:
f a ′ ( x ) = { a x a − 1 , if x > 0 0 , if x ≤ 0 f_a'(x)=\begin{cases}
ax^{a-1},\quad &\text{if } x>0\\
0,\quad &\text{if } x\leq 0
\end{cases} f a ′ ( x ) = { a x a − 1 , 0 , if x > 0 if x ≤ 0
因为 a > 1 a>1 a > 1 时 lim x → 0 a x a − 1 = 0 \displaystyle\lim_{x\to 0}ax^{a-1}=0 x → 0 lim a x a − 1 = 0 ,所以导函数在零点处连续。导函数是连续的。
(c) 首先,单次不可微点处二次不可微,所以 a ≤ 1 a\leq 1 a ≤ 1 时不二次可微。
然后同上,研究 lim x → 0 + a x a − 1 x = lim x → 0 + a x a − 2 \displaystyle\lim_{x\to 0^+}\displaystyle\frac{ax^{a-1}}{x}=\displaystyle\lim_{x\to 0^+}ax^{a-2} x → 0 + lim x a x a − 1 = x → 0 + lim a x a − 2 是否存在和是否等于 0 0 0 。
结论:a > 2 a>2 a > 2 时二次可微。
"练习 5.2.6"
设 g g g 定义在区间 A A A 上,且 c ∈ A c \in A c ∈ A 。
(a) 解释为什么定义 5.2.1 中的 g ′ ( c ) g'(c) g ′ ( c ) 可以由下式给出
g ′ ( c ) = lim h → 0 g ( c + h ) − g ( c ) h g'(c) = \lim_{h \to 0} \frac{g(c+h) - g(c)}{h} g ′ ( c ) = h → 0 lim h g ( c + h ) − g ( c )
(b) 假设 A A A 是开区间。如果 g g g 在 c ∈ A c \in A c ∈ A 处可微,证明
g ′ ( c ) = lim h → 0 g ( c + h ) − g ( c − h ) 2 h g'(c) = \lim_{h \to 0} \frac{g(c+h) - g(c-h)}{2h} g ′ ( c ) = h → 0 lim 2 h g ( c + h ) − g ( c − h )
(a) 令 x − c = h x-c=h x − c = h ,则 x → c x\to c x → c 时 h → 0 h\to 0 h → 0 。所以
lim x → c f ( x ) − f ( c ) x − c = lim h → 0 g ( c + h ) − g ( c ) h \displaystyle\lim_{x\to c}\displaystyle\frac{f(x)-f(c)}{x-c}=\displaystyle\lim_{h\to 0}\displaystyle\frac{g(c+h)-g(c)}{h} x → c lim x − c f ( x ) − f ( c ) = h → 0 lim h g ( c + h ) − g ( c )
即为上式。
(b) 令 h = − t h=-t h = − t ,则 h → 0 h\to 0 h → 0 时 t → 0 t\to 0 t → 0 。所以
g ′ ( c ) = lim t → 0 g ( c − t ) − g ( c ) − t = lim h → 0 g ( c ) − g ( c − h ) h g'(c)=\displaystyle\lim_{t\to 0}\displaystyle\frac{g(c-t)-g(c)}{-t}=\displaystyle\lim_{h\to 0}\displaystyle\frac{g(c)-g(c-h)}{h} g ′ ( c ) = t → 0 lim − t g ( c − t ) − g ( c ) = h → 0 lim h g ( c ) − g ( c − h )
g ′ ( c ) = 1 2 ( lim h → 0 g ( c + h ) − g ( c ) h + lim h → 0 g ( c ) − g ( c − h ) h ) = lim h → 0 g ( c + h ) − g ( c − h ) 2 h \begin{align*}
g'(c)&=\displaystyle\frac{1}{2}\left(\displaystyle\lim_{h\to 0}\displaystyle\frac{g(c+h)-g(c)}{h}+\displaystyle\lim_{h\to 0}\displaystyle\frac{g(c)-g(c-h)}{h}\right)\\&=\lim_{h \to 0} \frac{g(c+h) - g(c-h)}{2h}
\end{align*} g ′ ( c ) = 2 1 ( h → 0 lim h g ( c + h ) − g ( c ) + h → 0 lim h g ( c ) − g ( c − h ) ) = h → 0 lim 2 h g ( c + h ) − g ( c − h )
"练习 5.2.7"
设
g a ( x ) = { x a sin ( 1 / x ) if x ≠ 0 0 if x = 0 g_a(x) = \begin{cases} x^a \sin(1/x) & \text{if } x \ne 0 \\ 0 & \text{if } x = 0 \end{cases} g a ( x ) = { x a sin ( 1/ x ) 0 if x = 0 if x = 0
找到一个特定的 (可能非整数) a a a 值,使得
(a) g a g_a g a 在 R \mathbb{R} R 上可微,但 g a ′ g'_a g a ′ 在 [ 0 , 1 ] [0, 1] [ 0 , 1 ] 上无界。
(b) g a g_a g a 在 R \mathbb{R} R 上可微且 g a ′ g'_a g a ′ 连续,但在零点不可微。(注:原文可能指 g a ′ g'_a g a ′ 本身在零点不可微,或者 g a g_a g a 满足特定条件,需结合上下文理解,原文为 "ga is differentiable on R with g'a continuous but not differentiable at zero." 这里指的是 g a ′ g'_a g a ′ 在 0 点不可微)
(c) g a g_a g a 在 R \mathbb{R} R 上可微且 g a ′ g'_a g a ′ 在 R \mathbb{R} R 上可微,但 g a ′ ′ g''_a g a ′′ 在零点不连续。
(a) 使 g a ′ g_a' g a ′ 不连续可以做到这一点。
首先我们要 g a ′ ( 0 ) = 0 g_a'(0)=0 g a ′ ( 0 ) = 0 ,由夹逼准则,lim x → 0 x a sin 1 x x \displaystyle\lim_{x\to 0}\displaystyle\frac{x^a\sin \displaystyle\frac{1}{x}}{x} x → 0 lim x x a sin x 1 的极限被 x a − 1 x^{a-1} x a − 1 控制。由 练习 5.2.5 可知 a > 1 a>1 a > 1 时,g a g_a g a 在 0 0 0 处可微且 g a ′ ( 0 ) = 0 g_a'(0)=0 g a ′ ( 0 ) = 0 。
下面考虑函数 g a ′ ( x ) g_a'(x) g a ′ ( x ) :
g a ′ ( x ) = { a x a − 1 sin 1 x − x a − 2 cos 1 x , if x ≠ 0 0 , if x = 0 g_a'(x)=\begin{cases}
ax^{a-1}\sin\displaystyle\frac{1}{x}-x^{a-2}\cos\displaystyle\frac{1}{x},\quad &\text{if } x\neq 0\\
0,\quad &\text{if } x=0
\end{cases} g a ′ ( x ) = ⎩ ⎨ ⎧ a x a − 1 sin x 1 − x a − 2 cos x 1 , 0 , if x = 0 if x = 0
当 1 < a < 2 1<a<2 1 < a < 2 时,x a − 2 x^{a-2} x a − 2 在 0 0 0 附近无界,所以 g a ′ g_a' g a ′ 在 [ 0 , 1 ] [0,1] [ 0 , 1 ] 上无界。比如说 a = 3 2 a=\displaystyle\frac{3}{2} a = 2 3 时(n ∈ N + n\in \mathbb{N^+} n ∈ N + ):
g 3 2 ′ ( 1 2 π n ) = − 2 π n g_{\frac{3}{2}}'\left(\displaystyle\frac{1}{2\pi n}\right)=-\sqrt{2\pi n} g 2 3 ′ ( 2 π n 1 ) = − 2 π n
而它是无界的。
(b) 同上分析,可得 a > 2 a>2 a > 2 时 g a ′ g_a' g a ′ 是连续的,而 2 < a ≤ 3 2<a\leq 3 2 < a ≤ 3 时 g a ′ g_a' g a ′ 在 0 0 0 处不可微。
(c) 由于每次求导会使得 x x x 的指数降一次,而导函数里的最低指数会降两次(三角函数内 1 x \displaystyle\frac{1}{x} x 1 带来的影响),所以我们可以推断,3 < a ≤ 4 3<a\leq 4 3 < a ≤ 4 时,g a ′ g_a' g a ′ 在 R \mathbb{R} R 上可微,但 g a ′ ′ g_a'' g a ′′ 在 0 0 0 处不连续。
"练习 5.2.8"
回顾一致连续性的定义 (定义 4.4.4)。给定一个可微函数 f : A → R f : A \to \mathbb{R} f : A → R ,我们说 f f f 在 A A A 上一致可微,如果任给 ε > 0 \varepsilon > 0 ε > 0 ,存在 δ > 0 \delta > 0 δ > 0 使得
∣ f ( x ) − f ( y ) x − y − f ′ ( y ) ∣ < ϵ whenever 0 < ∣ x − y ∣ < δ \left| \frac{f(x) - f(y)}{x - y} - f'(y) \right| < \epsilon \quad \text{whenever } 0 < |x - y| < \delta x − y f ( x ) − f ( y ) − f ′ ( y ) < ϵ whenever 0 < ∣ x − y ∣ < δ
(a) f ( x ) = x 2 f(x) = x^2 f ( x ) = x 2 在 R \mathbb{R} R 上是一致可微的吗?g ( x ) = x 3 g(x) = x^3 g ( x ) = x 3 呢?
(b) 证明如果一个函数在区间 A A A 上是一致可微的,那么导数必须在 A A A 上连续。
(c) 是否存在类似于定理 4.4.7 的关于微分的定理?在闭区间 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上可微的函数一定是一致可微的吗?
(a) 对 f ( x ) = x 2 f(x)=x^2 f ( x ) = x 2 求导可得 f ′ ( x ) = 2 x f'(x)=2x f ′ ( x ) = 2 x 。由于
∣ x 2 − y 2 x − y − 2 y ∣ = ∣ x − y ∣ \left|\displaystyle\frac{x^2-y^2}{x-y}-2y\right|=\left|x-y\right| x − y x 2 − y 2 − 2 y = ∣ x − y ∣
所以令 δ = ε \delta=\varepsilon δ = ε 即可满足。故 f ( x ) = x 2 f(x)=x^2 f ( x ) = x 2 在 R \mathbb{R} R 上一致可微。
对 g ( x ) = x 3 g(x)=x^3 g ( x ) = x 3 求导可得 g ′ ( x ) = 3 x 2 g'(x)=3x^2 g ′ ( x ) = 3 x 2 。由于
∣ x 3 − y 3 x − y − 3 y 2 ∣ = ∣ x 2 − 2 y 2 + x y ∣ = ∣ ( x − y ) ( x + 2 y ) ∣ \left|\displaystyle\frac{x^3-y^3}{x-y}-3y^2\right|=\left|x^2-2y^2+xy\right|=\left|(x-y)(x+2y)\right| x − y x 3 − y 3 − 3 y 2 = x 2 − 2 y 2 + x y = ∣ ( x − y ) ( x + 2 y ) ∣
当 x , y x,y x , y 足够大时(比如 x + 2 y > ε δ x+2y>\displaystyle\frac{\varepsilon}{\delta} x + 2 y > δ ε 时)将不会成立,所以 g ( x ) = x 3 g(x)=x^3 g ( x ) = x 3 在 R \mathbb{R} R 上不一致可微。
(b) 我们要证明 lim x → x 0 f ′ ( x ) = f ′ ( x 0 ) \displaystyle\lim_{x\to x_0}f'(x)=f'(x_0) x → x 0 lim f ′ ( x ) = f ′ ( x 0 ) 对 ∀ x 0 ∈ A \forall\ x_0\in A ∀ x 0 ∈ A 均成立。
若 f f f 在 A A A 上一致可微,则对 ∀ x 0 ∈ A \forall\ x_0\in A ∀ x 0 ∈ A ,∀ ε > 0 \forall\ \varepsilon>0 ∀ ε > 0 ,存在 δ > 0 \delta>0 δ > 0 使得当 0 < ∣ x − x 0 ∣ < δ 0<|x-x_0|<\delta 0 < ∣ x − x 0 ∣ < δ 时,有
∣ f ( x 0 ) − f ( x ) x 0 − x − f ′ ( x ) ∣ < ε \left|\displaystyle\frac{f(x_0)-f(x)}{x_0-x}-f'(x)\right|<\varepsilon x 0 − x f ( x 0 ) − f ( x ) − f ′ ( x ) < ε
所以 lim x → x 0 ( f ( x 0 ) − f ( x ) x 0 − x − f ′ ( x ) ) = 0 \displaystyle\lim_{x\to x_0}\left(\displaystyle\frac{f(x_0)-f(x)}{x_0-x}-f'(x)\right)=0 x → x 0 lim ( x 0 − x f ( x 0 ) − f ( x ) − f ′ ( x ) ) = 0 ,展开即得 lim x → x 0 f ′ ( x ) = f ′ ( x 0 ) \displaystyle\lim_{x\to x_0}f'(x)=f'(x_0) x → x 0 lim f ′ ( x ) = f ′ ( x 0 ) 。
所以一致可微函数其导数必连续。
(c) 我们找一个反例,如果有一个函数在闭区间上可微但导函数不连续,那么它就不是一致可微的。
考虑函数
g ( x ) = { x 2 sin 1 x , if x ≠ 0 0 , if x = 0 g(x)=\begin{cases}
x^2\sin\displaystyle\frac{1}{x},\quad &\text{if } x\neq 0\\
0,\quad &\text{if } x=0\\
\end{cases} g ( x ) = ⎩ ⎨ ⎧ x 2 sin x 1 , 0 , if x = 0 if x = 0
在闭区间 [ − 1 , 1 ] [-1,1] [ − 1 , 1 ] 上可微,但其导函数 g ′ ( x ) g'(x) g ′ ( x ) 在 0 0 0 处不连续,所以 g ( x ) g(x) g ( x ) 在 [ − 1 , 1 ] [-1,1] [ − 1 , 1 ] 上不一致可微。
"练习 5.2.9"
判定每个猜想是真还是假。为真的提供论证,为假的提供反例。
(a) 如果 f ′ f' f ′ 在区间上存在且非常数,那么 f ′ f' f ′ 必须取某个无理数值。
(b) 如果 f ′ f' f ′ 在开区间上存在,且存在某点 c c c 使得 f ′ ( c ) > 0 f'(c) > 0 f ′ ( c ) > 0 ,那么存在 c c c 的一个 δ \delta δ -邻域 V δ ( c ) V_\delta(c) V δ ( c ) ,其中对于所有 x ∈ V δ ( c ) x \in V_\delta(c) x ∈ V δ ( c ) 都有 f ′ ( x ) > 0 f'(x) > 0 f ′ ( x ) > 0 。
(c) 如果 f f f 在包含零的区间上可微,且如果 lim x → 0 f ′ ( x ) = L \displaystyle\lim_{x \to 0} f'(x) = L x → 0 lim f ′ ( x ) = L ,那么必须有 L = f ′ ( 0 ) L = f'(0) L = f ′ ( 0 ) 。
(a) 正确的。由达布定理,如果存在两个值 f ′ ( a ) , f ′ ( b ) f'(a),f'(b) f ′ ( a ) , f ′ ( b ) (假设 a < b a<b a < b ),对它们之间任意的无理数 r r r ,总存在 c ∈ ( a , b ) c\in (a,b) c ∈ ( a , b ) 使得 f ′ ( c ) = r f'(c)=r f ′ ( c ) = r 。
(b) 错误的。这只在导函数连续时成立,但处处可导且不连续的函数是可以存在的。例如下题的 g ( x ) = 1 2 x + x 2 sin 1 x g(x)=\displaystyle\frac{1}{2}x+ x^2 \sin\displaystyle\frac{1}{x} g ( x ) = 2 1 x + x 2 sin x 1 ,能够算出 g ′ ( 0 ) = 1 2 > 0 g'(0)=\displaystyle\frac{1}{2}>0 g ′ ( 0 ) = 2 1 > 0 ,但对 n ∈ N + n\in \mathbb{N^+} n ∈ N + 总有 g ′ ( 1 2 π n ) < 0 g'\left(\displaystyle\frac{1}{2\pi n}\right)<0 g ′ ( 2 π n 1 ) < 0 。
(c) 正确的。由定义,对 ∀ ε > 0 \forall\ \varepsilon>0 ∀ ε > 0 ,∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,对 ∀ x ∈ V δ ( 0 ) ∖ { 0 } \forall\ x\in V_\delta(0)\setminus\left\{0\right\} ∀ x ∈ V δ ( 0 ) ∖ { 0 } ,有 f ′ ( x ) ∈ V ε ( L ) f'(x)\in V_\varepsilon(L) f ′ ( x ) ∈ V ε ( L ) 。
假设 f ′ ( 0 ) ≠ L f'(0)\neq L f ′ ( 0 ) = L (不妨设其大于 L L L ),则总存在一个 ε > 0 \varepsilon>0 ε > 0 使得 f ′ ( 0 ) > L + ε f'(0)>L+\varepsilon f ′ ( 0 ) > L + ε 。因为 ∀ c ∈ [ − δ 2 , δ 2 ] ∖ { 0 } \forall\ c\in [-\displaystyle\frac{\delta}{2},\displaystyle\frac{\delta}{2}]\setminus\left\{0\right\} ∀ c ∈ [ − 2 δ , 2 δ ] ∖ { 0 } ,都有 f ′ ( c ) ∈ V ε ( L ) f'(c)\in V_\varepsilon(L) f ′ ( c ) ∈ V ε ( L ) ,由达布定理,总要存在 d ∈ [ − δ 2 , δ 2 ] d\in [-\displaystyle\frac{\delta}{2},\displaystyle\frac{\delta}{2}] d ∈ [ − 2 δ , 2 δ ] 使得 f ′ ( d ) = L + ε 2 f'(d)=L+\displaystyle\frac{\varepsilon}{2} f ′ ( d ) = L + 2 ε ,而 f ′ ( d ) ≠ f ′ ( 0 ) f'(d)\neq f'(0) f ′ ( d ) = f ′ ( 0 ) 又说明 d ∈ [ − δ 2 , δ 2 ] ∖ { 0 } d\in [-\displaystyle\frac{\delta}{2},\displaystyle\frac{\delta}{2}]\setminus\left\{0\right\} d ∈ [ − 2 δ , 2 δ ] ∖ { 0 } ,这就矛盾了。
综上所述,导函数若在某点可导,且该点的极限存在,则该极限值等于该点的导数值(即导函数在该点连续)。
"练习 5.2.10"
回顾:函数 f : ( a , b ) → R f : (a, b) \to \mathbb{R} f : ( a , b ) → R 在 ( a , b ) (a, b) ( a , b ) 上递增,如果当 x < y x < y x < y 时 f ( x ) ≤ f ( y ) f(x) \le f(y) f ( x ) ≤ f ( y ) 。微积分中一个熟悉的口诀是:如果导数为正,则可微函数是递增的。但为了完全准确,这个陈述需要一些改进。
证明函数
g ( x ) = { x / 2 + x 2 sin ( 1 / x ) x ≠ 0 0 x = 0 g(x) = \begin{cases} x/2 + x^2 \sin(1/x) & x \ne 0 \\ 0 & x = 0 \end{cases} g ( x ) = { x /2 + x 2 sin ( 1/ x ) 0 x = 0 x = 0
在 R \mathbb{R} R 上可微且满足 g ′ ( 0 ) > 0 g'(0) > 0 g ′ ( 0 ) > 0 。现在,证明 g g g 在任何包含 0 的开区间上都不是递增的。
在下一节我们将看到 f f f 在 ( a , b ) (a, b) ( a , b ) 上确实是递增的当且仅当对于所有 x ∈ ( a , b ) x \in (a, b) x ∈ ( a , b ) 都有 f ′ ( x ) ≥ 0 f'(x) \ge 0 f ′ ( x ) ≥ 0 。
我们指出 g ′ ( 0 ) = 1 2 > 0 g'(0)=\displaystyle\frac{1}{2}>0 g ′ ( 0 ) = 2 1 > 0 的事实,并在任何其他地方都可以用导数的运算规则来计算出导数的值。
然而,g g g 在任何包含 0 0 0 的开区间上都不是递增的,因为对于 n ∈ N + n\in \mathbb{N^+} n ∈ N + ,考察这两个序列 x n = 1 2 π n − π 2 x_n=\displaystyle\frac{1}{2\pi n-\frac{\pi }{2}} x n = 2 π n − 2 π 1 和 y n = 1 2 π n + π 2 y_n=\displaystyle\frac{1}{2\pi n+\frac{\pi}{2}} y n = 2 π n + 2 π 1 ,因为它们均趋于 0 0 0 且总有 x n > y n x_n>y_n x n > y n 和 g ( x n ) < g ( y n ) g(x_n)<g(y_n) g ( x n ) < g ( y n ) ,所以 g g g 在任何包含 0 0 0 的开区间上都不是递增的。
"练习 5.2.11"
假设 g g g 在 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上可微且满足 g ′ ( a ) < 0 < g ′ ( b ) g'(a) < 0 < g'(b) g ′ ( a ) < 0 < g ′ ( b ) 。
(a) 证明存在点 x ∈ ( a , b ) x \in (a, b) x ∈ ( a , b ) 使得 g ( a ) > g ( x ) g(a) > g(x) g ( a ) > g ( x ) ,以及点 y ∈ ( a , b ) y \in (a, b) y ∈ ( a , b ) 使得 g ( y ) < g ( b ) g(y) < g(b) g ( y ) < g ( b ) 。
(b) 现在完成前面开始的达布定理的证明。
(a) 由导数定义,g ′ ( a ) = lim x → a + g ( x ) − g ( a ) x − a < 0 g'(a)=\displaystyle\lim_{x\to a^+}\displaystyle\frac{g(x)-g(a)}{x-a}<0 g ′ ( a ) = x → a + lim x − a g ( x ) − g ( a ) < 0 ,则由极限保号性,∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,x ∈ ( a , a + δ ) x\in (a,a+\delta) x ∈ ( a , a + δ ) 使得 g ( x ) − g ( a ) x − a < 0 \displaystyle\frac{g(x)-g(a)}{x-a}<0 x − a g ( x ) − g ( a ) < 0 ,则 g ( a ) < g ( x ) g(a)<g(x) g ( a ) < g ( x ) 。
同理也可得出 ∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,y ∈ ( b − δ , b ) y\in (b-\delta,b) y ∈ ( b − δ , b ) 使得 g ( y ) < g ( b ) g(y)<g(b) g ( y ) < g ( b ) 。
(b) 因为 g g g 可微,所以 g g g 连续。由极值定理,g g g 在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上有最大最小值。又因为存在 x , y ∈ ( a , b ) x,y\in (a,b) x , y ∈ ( a , b ) 使得 g ( a ) > g ( x ) g(a)>g(x) g ( a ) > g ( x ) 且 g ( y ) < g ( b ) g(y)<g(b) g ( y ) < g ( b ) ,所以 g ( a ) , g ( b ) g(a),g(b) g ( a ) , g ( b ) 均不是最小值,所以 ∃ x 0 ∈ ( a , b ) \exists\ x_0\in (a,b) ∃ x 0 ∈ ( a , b ) 使得 g ( x 0 ) g(x_0) g ( x 0 ) 是最小值。由费马原理可得 g ′ ( x 0 ) = 0 g'(x_0)=0 g ′ ( x 0 ) = 0 。
现在完成达布定理的证明。若 f f f 在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上可微,且存在 ∃ α \exists\ \alpha ∃ α 满足 f ′ ( a ) < α < f ′ ( b ) f'(a)<\alpha<f'(b) f ′ ( a ) < α < f ′ ( b ) ,则令 g ( x ) = f ( x ) − α x g(x)=f(x)-\alpha x g ( x ) = f ( x ) − α x 使得 g ′ ( x ) = f ′ ( x ) − α g'(x)=f'(x)-\alpha g ′ ( x ) = f ′ ( x ) − α 也在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上可微。因为此时 g ′ ( a ) < 0 g'(a)<0 g ′ ( a ) < 0 ,g ′ ( b ) > 0 g'(b)>0 g ′ ( b ) > 0 ,所以 ∃ x 0 ∈ ( a , b ) \exists\ x_0\in (a,b) ∃ x 0 ∈ ( a , b ) 满足 g ′ ( x 0 ) = f ′ ( x 0 ) − α = 0 g'(x_0)=f'(x_0)-\alpha=0 g ′ ( x 0 ) = f ′ ( x 0 ) − α = 0 ,由此可得 f ′ ( x 0 ) = α f'(x_0)=\alpha f ′ ( x 0 ) = α 。
"练习 5.2.12 (反函数)"
如果 f : [ a , b ] → R f : [a, b] \to \mathbb{R} f : [ a , b ] → R 是一对一的,那么存在定义在 f f f 值域上的反函数 f − 1 f^{-1} f − 1 ,由 f − 1 ( y ) = x f^{-1}(y) = x f − 1 ( y ) = x 其中 y = f ( x ) y = f(x) y = f ( x ) 给出。在练习 4.5.8 中我们看到如果 f f f 在 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上连续,那么 f − 1 f^{-1} f − 1 在其定义域上连续。让我们增加假设:f f f 在 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上可微且对于所有 x ∈ [ a , b ] x \in [a, b] x ∈ [ a , b ] 都有 f ′ ( x ) ≠ 0 f'(x) \ne 0 f ′ ( x ) = 0 。证明 f − 1 f^{-1} f − 1 是可微的,且
( f − 1 ) ′ ( y ) = 1 f ′ ( x ) (f^{-1})'(y) = \frac{1}{f'(x)} ( f − 1 ) ′ ( y ) = f ′ ( x ) 1
其中 y = f ( x ) y = f(x) y = f ( x ) 。
根据 练习 4.5.8 的结论,一对一的函数对 ∀ x 0 ∈ [ a , b ] \forall\ x_0\in [a,b] ∀ x 0 ∈ [ a , b ] 一定有 x → x 0 ⇔ f ( x ) → f ( x 0 ) x\to x_0\Leftrightarrow f(x)\to f(x_0) x → x 0 ⇔ f ( x ) → f ( x 0 ) (这也是反函数存在的依据),令 y = f ( x ) y=f(x) y = f ( x ) ,y 0 = f ( x 0 ) y_0=f(x_0) y 0 = f ( x 0 ) ,所以
( f − 1 ) ′ ( y 0 ) = lim y → y 0 f − 1 ( y ) − f − 1 ( y 0 ) y − y 0 = lim f ( x ) → f ( x 0 ) x − x 0 f ( x ) − f ( x 0 ) = lim x → x 0 1 f ( x ) − f ( x 0 ) x − x 0 = 1 f ′ ( x 0 ) \begin{align*}
(f^{-1})'(y_0)&=\displaystyle\lim_{y\to y_0}\displaystyle\frac{f^{-1}(y)-f^{-1}(y_0)}{y-y_0}\\&=\displaystyle\lim_{f(x)\to f(x_0)}\displaystyle\frac{x-x_0}{f(x)-f(x_0)}\\&=\displaystyle\lim_{x\to x_0}\displaystyle\frac{1}{\displaystyle\frac{f(x)-f(x_0)}{x-x_0}}\\&=\displaystyle\frac{1}{f'(x_0)}
\end{align*} ( f − 1 ) ′ ( y 0 ) = y → y 0 lim y − y 0 f − 1 ( y ) − f − 1 ( y 0 ) = f ( x ) → f ( x 0 ) lim f ( x ) − f ( x 0 ) x − x 0 = x → x 0 lim x − x 0 f ( x ) − f ( x 0 ) 1 = f ′ ( x 0 ) 1
习题 5.3 中值定理
"练习 5.3.1"
回顾练习 4.4.9,函数 f : A → R f : A \to \mathbb{R} f : A → R 在 A A A 上是利普希茨的 (Lipschitz),如果存在 M > 0 M > 0 M > 0 使得
∣ f ( x ) − f ( y ) x − y ∣ ≤ M \left| \frac{f(x) - f(y)}{x - y} \right| \le M x − y f ( x ) − f ( y ) ≤ M
对于 A A A 中所有 x ≠ y x \ne y x = y 成立。
(a) 证明如果 f f f 在闭区间 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上可微,且如果 f ′ f' f ′ 在 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上连续,那么 f f f 在 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上是利普希茨的。
(b) 回顾练习 4.3.11 中压缩函数的定义。如果我们增加假设:在 [ a , b ] [a, b] [ a , b ] 上 ∣ f ′ ( x ) ∣ < 1 |f'(x)| < 1 ∣ f ′ ( x ) ∣ < 1 ,是否由此可得 f f f 在该集合上是压缩的?
(a) 因为 f f f 在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上可微,所以由拉格朗日中值定理,对 ∀ x , y ∈ [ a , b ] \forall\ x,y\in [a,b] ∀ x , y ∈ [ a , b ] ,∃ ξ ∈ ( a , b ) \exists\ \xi\in (a,b) ∃ ξ ∈ ( a , b ) 使得 f ( x ) − f ( y ) x − y = f ′ ( ξ ) \displaystyle\frac{f(x)-f(y)}{x-y}=f'(\xi) x − y f ( x ) − f ( y ) = f ′ ( ξ ) ,即 ∣ f ( x ) − f ( y ) x − y ∣ = ∣ f ′ ( ξ ) ∣ \left|\displaystyle\frac{f(x)-f(y)}{x-y}\right|=\left|f'(\xi)\right| x − y f ( x ) − f ( y ) = ∣ f ′ ( ξ ) ∣ 。
又因为 f ′ f' f ′ 在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上连续,所以由极值定理,f ′ f' f ′ 在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上有最大值和最小值,即 f ′ f' f ′ 是有界的。所以对于 ∀ ξ ∈ [ a , b ] \forall\ \xi \in [a,b] ∀ ξ ∈ [ a , b ] ,∃ M > 0 \exists\ M>0 ∃ M > 0 使得 ∣ f ′ ( ξ ) ∣ ≤ M \left|f'(\xi)\right|\leq M ∣ f ′ ( ξ ) ∣ ≤ M 。所以,∣ f ( x ) − f ( y ) x − y ∣ = ∣ f ′ ( ξ ) ∣ ≤ M \left|\displaystyle\frac{f(x)-f(y)}{x-y}\right|=\left|f'(\xi)\right|\leq M x − y f ( x ) − f ( y ) = ∣ f ′ ( ξ ) ∣ ≤ M 。所以 f f f 在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上是利普希茨的。
(b) 因为 ∣ f ′ ( x ) ∣ < 1 |f'(x)|<1 ∣ f ′ ( x ) ∣ < 1 ,所以 max ∣ f ′ ( x ) ∣ = M < 1 \max\left|f'(x)\right|=M< 1 max ∣ f ′ ( x ) ∣ = M < 1 ,所以 ∣ f ( x ) − f ( y ) ∣ ≤ M ∣ x − y ∣ \left|f(x)-f(y)\right|\leq M\left|x-y\right| ∣ f ( x ) − f ( y ) ∣ ≤ M ∣ x − y ∣ 。所以 f f f 在 [ a , b ] [a,b] [ a , b ] 上是压缩的。
"练习 5.3.2"
设 f f f 在区间 A A A 上可微。如果 A A A 上 f ′ ( x ) ≠ 0 f'(x) \ne 0 f ′ ( x ) = 0 ,证明 f f f 在 A A A 上是一对一的。提供一个例子说明逆命题不一定为真。
对 ∀ x , y ∈ A \forall\ x,y\in A ∀ x , y ∈ A ,不妨设 x < y x<y x < y ,则 [ x , y ] ⊆ A [x,y]\subseteq A [ x , y ] ⊆ A 。由拉格朗日中值定理,∃ ξ ∈ ( x , y ) \exists\ \xi \in (x,y) ∃ ξ ∈ ( x , y ) 使得 f ( y ) − f ( x ) y − x = f ′ ( ξ ) \displaystyle\frac{f(y) - f(x)}{y - x} = f'(\xi) y − x f ( y ) − f ( x ) = f ′ ( ξ ) 。因为 f ′ ( ξ ) ≠ 0 f'(\xi)\neq 0 f ′ ( ξ ) = 0 ,所以 f ( y ) − f ( x ) ≠ 0 f(y)-f(x)\neq 0 f ( y ) − f ( x ) = 0 ,即 f ( x ) ≠ f ( y ) f(x)\neq f(y) f ( x ) = f ( y ) 。所以 f f f 在 A A A 上是一对一的。
单调函数可说明逆命题错误。例如 f ( x ) = x f(x)=x f ( x ) = x 是一对一的,但 f ′ ( x ) = 1 > 0 f'(x)=1>0 f ′ ( x ) = 1 > 0 。
"练习 5.3.3"
设 h h h 是定义在区间 [ 0 , 3 ] [0, 3] [ 0 , 3 ] 上的可微函数,并假设 h ( 0 ) = 1 , h ( 1 ) = 2 h(0) = 1, h(1) = 2 h ( 0 ) = 1 , h ( 1 ) = 2 ,且 h ( 3 ) = 2 h(3) = 2 h ( 3 ) = 2 。
(a) 论证存在一个点 d ∈ [ 0 , 3 ] d \in [0, 3] d ∈ [ 0 , 3 ] 使得 h ( d ) = d h(d) = d h ( d ) = d 。
(b) 论证在某点 c c c 我们有 h ′ ( c ) = 1 / 3 h'(c) = 1/3 h ′ ( c ) = 1/3 。
(c) 论证在定义域内的某点 h ′ ( x ) = 1 / 4 h'(x) = 1/4 h ′ ( x ) = 1/4 。
(a) 令 f ( x ) = h ( x ) − x f(x)=h(x)-x f ( x ) = h ( x ) − x ,则 f f f 在 [ 0 , 3 ] [0,3] [ 0 , 3 ] 上连续,且 f ( 0 ) = f ( 3 ) = 1 > 0 f(0)=f(3)=1>0 f ( 0 ) = f ( 3 ) = 1 > 0 ,f ( 1 ) = − 1 < 0 f(1)=-1<0 f ( 1 ) = − 1 < 0 。由介值定理可得 ∃ d ∈ ( 0 , 1 ) \exists\ d\in (0,1) ∃ d ∈ ( 0 , 1 ) 使得 f ( d ) = h ( d ) − d = 0 f(d)=h(d)-d=0 f ( d ) = h ( d ) − d = 0 ⇒ \Rightarrow ⇒ h ( d ) = d h(d)=d h ( d ) = d 。
(b) 由拉格朗日中值定理,∃ c ∈ ( 0 , 3 ) \exists\ c\in (0,3) ∃ c ∈ ( 0 , 3 ) 使得 h ′ ( c ) = h ( 3 ) − h ( 0 ) 3 − 0 = 1 3 h'(c)=\displaystyle\frac{h(3)-h(0)}{3-0}=\displaystyle\frac{1}{3} h ′ ( c ) = 3 − 0 h ( 3 ) − h ( 0 ) = 3 1 。
(c) 由拉格朗日中值定理,∃ c 1 ∈ ( 0 , 3 ) \exists\ c_1\in (0,3) ∃ c 1 ∈ ( 0 , 3 ) 使得 h ′ ( c 1 ) = h ( 3 ) − h ( 1 ) 3 − 1 = 0 h'(c_1)=\displaystyle\frac{h(3)-h(1)}{3-1}=0 h ′ ( c 1 ) = 3 − 1 h ( 3 ) − h ( 1 ) = 0 。
因为 h ′ ( c 1 ) < 1 4 < h ′ ( c ) h'(c_1)<\displaystyle\frac{1}{4}<h'(c) h ′ ( c 1 ) < 4 1 < h ′ ( c ) ,所以由达布定理,∃ x ∈ ( c 1 , c ) \exists\ x\in (c_1,c) ∃ x ∈ ( c 1 , c ) 使得 h ′ ( x ) = 1 4 h'(x)=\displaystyle\frac{1}{4} h ′ ( x ) = 4 1 。
"练习 5.3.4"
设 f f f 在包含零的区间 A A A 上可微,并假设 ( x n ) (x_n) ( x n ) 是 A A A 中的序列,满足 ( x n ) → 0 (x_n) \to 0 ( x n ) → 0 且 x n ≠ 0 x_n \ne 0 x n = 0 。
(a) 如果对于所有 n ∈ N n \in \mathbb{N} n ∈ N 都有 f ( x n ) = 0 f(x_n) = 0 f ( x n ) = 0 ,证明 f ( 0 ) = 0 f(0) = 0 f ( 0 ) = 0 且 f ′ ( 0 ) = 0 f'(0) = 0 f ′ ( 0 ) = 0 。
(b) 增加假设:f f f 在零点二次可微,并证明 f ′ ′ ( 0 ) = 0 f''(0) = 0 f ′′ ( 0 ) = 0 也成立。
(a) 因为 f f f 在 A A A 上可微且连续,所以 f ( 0 ) = lim n → ∞ f ( x n ) = 0 f(0)=\displaystyle\lim_{n\to \infty}f(x_n)=0 f ( 0 ) = n → ∞ lim f ( x n ) = 0 。
若 f ′ ( 0 ) = lim x → 0 f ( x ) x ≠ 0 f'(0)=\displaystyle\lim_{x\to 0}\displaystyle\frac{f(x)}{x}\neq 0 f ′ ( 0 ) = x → 0 lim x f ( x ) = 0 ,则由极限保号性,∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,对 ∀ x ∈ ( − δ , δ ) ∖ { 0 } \forall\ x\in (-\delta,\delta)\setminus\left\{0\right\} ∀ x ∈ ( − δ , δ ) ∖ { 0 } ,∣ f ( x ) x ∣ > 0 \left|\displaystyle\frac{f(x)}{x}\right|>0 x f ( x ) > 0 ,这与 f ( x n ) = 0 f(x_n)=0 f ( x n ) = 0 矛盾。所以 f ′ ( 0 ) = 0 f'(0)=0 f ′ ( 0 ) = 0 。
(b) 若 f ′ ′ ( 0 ) = lim x → 0 f ′ ( x ) x ≠ 0 f''(0)=\displaystyle\lim_{x\to 0}\displaystyle\frac{f'(x)}{x}\neq 0 f ′′ ( 0 ) = x → 0 lim x f ′ ( x ) = 0 ,则同上分析,可得 ∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,∀ x ∈ ( − δ , δ ) ∖ { 0 } \forall\ x\in (-\delta,\delta)\setminus\left\{0\right\} ∀ x ∈ ( − δ , δ ) ∖ { 0 } 均有 ∣ f ′ ( x ) x ∣ > 0 \left|\displaystyle\frac{f'(x)}{x}\right|>0 x f ′ ( x ) > 0 。不妨设 f ′ ( x ) > 0 f'(x)>0 f ′ ( x ) > 0 (反向同理),则由拉格朗日中值定理,对 x n 1 , x n 2 ∈ ( 0 , δ ) x_{n_1},x_{n_2}\in (0,\delta) x n 1 , x n 2 ∈ ( 0 , δ ) ,∃ ξ ∈ ( x n 1 , x n 2 ) \exists\ \xi\in (x_{n_1},x_{n_2}) ∃ ξ ∈ ( x n 1 , x n 2 ) 使得 f ′ ( ξ ) = f ( x n 1 ) − f ( x n 2 ) x n 1 − x n 2 = 0 f'(\xi)=\displaystyle\frac{f(x_{n_1})-f(x_{n_2})}{x_{n_1}-x_{n_2}}=0 f ′ ( ξ ) = x n 1 − x n 2 f ( x n 1 ) − f ( x n 2 ) = 0 ,但前述又表明 f ′ ( ξ ) > 0 f'(\xi)>0 f ′ ( ξ ) > 0 ,这就矛盾了。
综上,f ′ ′ ( 0 ) = 0 f''(0)=0 f ′′ ( 0 ) = 0 。
"练习 5.3.5"
(a) 提供柯西广义中值定理 (定理 5.3.5) 证明的细节。
(b) 给出广义中值定理的图形解释,类似于 5.3 节开头给出的中值定理的解释。(将 f f f 和 g g g 视为曲线的参数方程。)
(a) 我们仿照拉格朗日中值定理的证明,采用参数方程下的直线构造。假设 f , g f,g f , g 是某条曲线参数方程下的两个分量函数,如果 g ′ ( x ) g'(x) g ′ ( x ) 恒不为 0 0 0 ,那么构造类似直线方程如下:
L ( x ) = f ( x ) − ( f ( b ) − f ( a ) g ( b ) − g ( a ) ( g ( x ) − g ( a ) ) + f ( a ) ) L(x)=f(x)-\left(\displaystyle\frac{f(b)-f(a)}{g(b)-g(a)}(g(x)-g(a))+f(a)\right) L ( x ) = f ( x ) − ( g ( b ) − g ( a ) f ( b ) − f ( a ) ( g ( x ) − g ( a )) + f ( a ) )
则 L ( a ) = L ( b ) = 0 L(a)=L(b)=0 L ( a ) = L ( b ) = 0 ,由罗尔中值定理,∃ c ∈ ( a , b ) \exists\ c\in (a,b) ∃ c ∈ ( a , b ) 使得 L ′ ( c ) = 0 L'(c)=0 L ′ ( c ) = 0 ,即
f ′ ( c ) g ′ ( c ) = f ( b ) − f ( a ) g ( b ) − g ( a ) \displaystyle\frac{f'(c)}{g'(c)}=\displaystyle\frac{f(b)-f(a)}{g(b)-g(a)} g ′ ( c ) f ′ ( c ) = g ( b ) − g ( a ) f ( b ) − f ( a )
对于 g ′ ( x ) = 0 g'(x)=0 g ′ ( x ) = 0 的情形,我们也可以对“直线”方程通分得到更一般的形式:
L ( x ) = ( f ( x ) − f ( a ) ) ( g ( b ) − g ( a ) ) − ( g ( x ) − g ( a ) ) ( f ( b ) − f ( a ) ) L(x)=(f(x)-f(a))(g(b)-g(a))-(g(x)-g(a))(f(b)-f(a)) L ( x ) = ( f ( x ) − f ( a )) ( g ( b ) − g ( a )) − ( g ( x ) − g ( a )) ( f ( b ) − f ( a ))
结论同上,这样就证明了柯西中值定理。
(b) 如图。(华东师范大学, 数学分析 第五版(上册), 第六章 §2, 图 6-5)
"练习 5.3.6"
(a) 设 g : [ 0 , a ] → R g : [0, a] \to \mathbb{R} g : [ 0 , a ] → R 可微,g ( 0 ) = 0 g(0) = 0 g ( 0 ) = 0 ,且对于所有 x ∈ [ 0 , a ] x \in [0, a] x ∈ [ 0 , a ] 都有 ∣ g ′ ( x ) ∣ ≤ M |g'(x)| \le M ∣ g ′ ( x ) ∣ ≤ M 。证明对于所有 x ∈ [ 0 , a ] x \in [0, a] x ∈ [ 0 , a ] 都有 ∣ g ( x ) ∣ ≤ M x |g(x)| \le Mx ∣ g ( x ) ∣ ≤ M x 。
(b) 设 h : [ 0 , a ] → R h : [0, a] \to \mathbb{R} h : [ 0 , a ] → R 二次可微,h ′ ( 0 ) = h ( 0 ) = 0 h'(0) = h(0) = 0 h ′ ( 0 ) = h ( 0 ) = 0 且对于所有 x ∈ [ 0 , a ] x \in [0, a] x ∈ [ 0 , a ] 都有 ∣ h ′ ′ ( x ) ∣ ≤ M |h''(x)| \le M ∣ h ′′ ( x ) ∣ ≤ M 。证明对于所有 x ∈ [ 0 , a ] x \in [0, a] x ∈ [ 0 , a ] 都有 ∣ h ( x ) ∣ ≤ M x 2 / 2 |h(x)| \le Mx^2/2 ∣ h ( x ) ∣ ≤ M x 2 /2 。
(c) 对于在 [ 0 , a ] [0, a] [ 0 , a ] 上三次可微的函数,猜想并证明一个类似的结果。
(a) x = 0 x=0 x = 0 时成立。
由拉格朗日中值定理,对 ∀ x ∈ ( 0 , a ] \forall\ x\in (0,a] ∀ x ∈ ( 0 , a ] ,∃ ξ ∈ ( 0 , x ) \exists\ \xi\in (0,x) ∃ ξ ∈ ( 0 , x ) ,∣ g ′ ( ξ ) ∣ = ∣ g ( x ) − g ( 0 ) x − 0 ∣ ≤ M |g'(\xi)|=\left|\displaystyle\frac{g(x)-g(0)}{x-0}\right|\leq M ∣ g ′ ( ξ ) ∣ = x − 0 g ( x ) − g ( 0 ) ≤ M ,所以 ∣ g ( x ) ∣ ≤ M x |g(x)|\leq Mx ∣ g ( x ) ∣ ≤ M x 。
(b) 同样 x = 0 x=0 x = 0 时成立。
因为 h h h 二次可微,所以 h ′ h' h ′ 在 [ 0 , a ] [0,a] [ 0 , a ] 上连续且可微。同样使用拉格朗日中值定理,得到 ∣ h ′ ′ ( ξ ) ∣ = ∣ h ′ ( x ) − h ′ ( 0 ) x − 0 ∣ ≤ M \left|h''(\xi)\right|=\left|\displaystyle\frac{h'(x)-h'(0)}{x-0}\right|\leq M ∣ h ′′ ( ξ ) ∣ = x − 0 h ′ ( x ) − h ′ ( 0 ) ≤ M ⇒ \Rightarrow ⇒ ∣ h ′ ( x ) ∣ ≤ M x \left|h'(x)\right|\leq Mx ∣ h ′ ( x ) ∣ ≤ M x 。
因为 ( x 2 2 ) ′ = x \left(\displaystyle\frac{x^2}{2}\right)'=x ( 2 x 2 ) ′ = x ,所以这里我们考虑使用柯西中值定理。对 ∀ x ∈ ( 0 , a ] \forall\ x\in (0,a] ∀ x ∈ ( 0 , a ] ,∃ ξ ∈ ( 0 , x ) \exists\ \xi\in (0,x) ∃ ξ ∈ ( 0 , x ) 使得
∣ h ( x ) − h ( 0 ) x 2 2 − 0 ∣ = ∣ h ′ ( ξ ) ξ ∣ ≤ M ⇒ ∣ h ( x ) ∣ ≤ M x 2 2 \left|\displaystyle\frac{h(x)-h(0)}{\displaystyle\frac{x^2}{2}-0}\right|=\left|\displaystyle\frac{h'(\xi)}{\xi}\right|\leq M
\Rightarrow |h(x)|\leq M\displaystyle\frac{x^2}{2} 2 x 2 − 0 h ( x ) − h ( 0 ) = ξ h ′ ( ξ ) ≤ M ⇒ ∣ h ( x ) ∣ ≤ M 2 x 2
综上有 ∣ h ( x ) ∣ ≤ M x 2 2 |h(x)| \le M\displaystyle\frac{x^2}{2} ∣ h ( x ) ∣ ≤ M 2 x 2 。
(c) 对于在 [ 0 , a ] [0, a] [ 0 , a ] 上三次可微的函数 k k k ,若 k ( 0 ) = k ′ ( 0 ) = k ′ ′ ( 0 ) = 0 k(0)=k'(0)=k''(0)=0 k ( 0 ) = k ′ ( 0 ) = k ′′ ( 0 ) = 0 且对于所有 x ∈ [ 0 , a ] x \in [0, a] x ∈ [ 0 , a ] 都有 ∣ k ′ ′ ′ ( x ) ∣ ≤ M |k'''(x)| \le M ∣ k ′′′ ( x ) ∣ ≤ M ,则对于所有 x ∈ [ 0 , a ] x \in [0, a] x ∈ [ 0 , a ] 都有 ∣ k ( x ) ∣ ≤ M x 3 6 |k(x)| \le M\displaystyle\frac{x^3}{6} ∣ k ( x ) ∣ ≤ M 6 x 3 。
x = 0 x=0 x = 0 时还是成立的。剩下的情况用柯西中值定理递推过去:
∣ k ′ ′ ′ ( x ) ∣ ≤ M ⇒ ∣ k ′ ′ ( x ) x ∣ ≤ M ⇒ ∣ k ′ ( x ) x 2 2 ∣ ≤ M ⇒ ∣ k ( x ) x 3 6 ∣ ≤ M ⇒ ∣ k ( x ) ∣ ≤ M x 3 6 \begin{align*}
\left|k'''(x)\right|\leq M &\Rightarrow \left|\displaystyle\frac{k''(x)}{x}\right|\leq M \\
&\Rightarrow \left|\displaystyle\frac{k'(x)}{\displaystyle\frac{x^2}{2}}\right|\leq M \\
&\Rightarrow \left|\displaystyle\frac{k(x)}{\displaystyle\frac{x^3}{6}}\right|\leq M \\
&\Rightarrow |k(x)| \le M\displaystyle\frac{x^3}{6}
\end{align*} ∣ k ′′′ ( x ) ∣ ≤ M ⇒ x k ′′ ( x ) ≤ M ⇒ 2 x 2 k ′ ( x ) ≤ M ⇒ 6 x 3 k ( x ) ≤ M ⇒ ∣ k ( x ) ∣ ≤ M 6 x 3
"练习 5.3.7"
函数 f f f 的不动点是一个值 x x x 使得 f ( x ) = x f(x) = x f ( x ) = x 。证明如果 f f f 在区间上可微且 f ′ ( x ) ≠ 1 f'(x) \ne 1 f ′ ( x ) = 1 ,那么 f f f 最多只能有一个不动点。
构造函数 g ( x ) = f ( x ) − x g(x)=f(x)-x g ( x ) = f ( x ) − x ,等价于说 g ( x ) g(x) g ( x ) 在区间上不能有两个零点。
设 f f f 定义在区间 A A A 上。若 ∃ x 1 , x 2 ∈ A \exists\ x_1,x_2\in A ∃ x 1 , x 2 ∈ A 使得 g ( x 1 ) = g ( x 2 ) = 0 g(x_1)=g(x_2)=0 g ( x 1 ) = g ( x 2 ) = 0 ,则由罗尔中值定理 ∃ c ∈ ( x 1 , x 2 ) \exists\ c\in (x_1,x_2) ∃ c ∈ ( x 1 , x 2 ) 使得 g ′ ( c ) = 0 g'(c)=0 g ′ ( c ) = 0 ⇒ \Rightarrow ⇒ f ′ ( c ) = 1 f'(c)=1 f ′ ( c ) = 1 ,得到矛盾。
所以 f f f 最多只能有一个不动点。
"练习 5.3.8 (导函数极限定理 )"
假设 f f f 在包含零的区间上连续,且对于所有 x ≠ 0 x \ne 0 x = 0 可微。如果 lim x → 0 f ′ ( x ) = L \displaystyle\lim_{x \to 0} f'(x) = L x → 0 lim f ′ ( x ) = L ,证明 f ′ ( 0 ) f'(0) f ′ ( 0 ) 存在且等于 L L L 。
由极限定义,对 ∀ ε > 0 \forall\ \varepsilon>0 ∀ ε > 0 ,∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,对 ∀ x ∈ V δ ( 0 ) ∖ { 0 } \forall\ x\in V_\delta(0)\setminus\left\{0\right\} ∀ x ∈ V δ ( 0 ) ∖ { 0 } ,有 f ′ ( x ) ∈ V ε ( L ) f'(x)\in V_\varepsilon(L) f ′ ( x ) ∈ V ε ( L ) 。
对于 ∀ x ∈ V δ ( 0 ) ∖ { 0 } \forall\ x\in V_\delta(0)\setminus\left\{0\right\} ∀ x ∈ V δ ( 0 ) ∖ { 0 } ,由拉格朗日中值定理,总存在 ξ ∈ ( 0 , x ) \xi \in (0,x) ξ ∈ ( 0 , x ) (x > 0 x>0 x > 0 )或 ξ ∈ ( x , 0 ) \xi \in (x,0) ξ ∈ ( x , 0 ) (x < 0 x<0 x < 0 )使得
∣ f ( x ) − f ( 0 ) x − 0 ∣ = ∣ f ′ ( ξ ) ∣ ∈ V ε ( L ) \left|\displaystyle\frac{f(x)-f(0)}{x-0}\right|=\left|f'(\xi)\right|\in V_\varepsilon(L) x − 0 f ( x ) − f ( 0 ) = ∣ f ′ ( ξ ) ∣ ∈ V ε ( L )
所以 f ′ ( 0 ) = lim x → 0 f ( x ) − f ( 0 ) x − 0 = L f'(0)=\displaystyle\lim_{x\to 0}\displaystyle\frac{f(x)-f(0)}{x-0}=L f ′ ( 0 ) = x → 0 lim x − 0 f ( x ) − f ( 0 ) = L 。
这个定理给出了只用连续和极限存在就能得到导函数也连续的结论。
"练习 5.3.9"
假设 f f f 和 g g g 如定理 5.3.6 中所述,但现在增加假设:f f f 和 g g g 在 a a a 处可微,且 f ′ f' f ′ 和 g ′ g' g ′ 在 a a a 处连续,其中 g ′ ( a ) ≠ 0 g'(a) \ne 0 g ′ ( a ) = 0 。在这个更强的假设下,为洛必达法则的 0 / 0 0/0 0/0 情况找到一个简短的证明。
直接求导:(其实我没想到,脑子瓦特了)
lim x → a f ( x ) g ( x ) = lim x → a f ( x ) − f ( a ) x − a g ( x ) − g ( a ) x − a = f ′ ( a ) g ′ ( a ) = lim x → a f ′ ( x ) g ′ ( x ) \begin{align*}
\displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{f(x)}{g(x)}&=\displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{\frac{f(x)-f(a)}{x-a}}{\frac{g(x)-g(a)}{x-a}}=\displaystyle\frac{f'(a)}{g'(a)}=\displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{f'(x)}{g'(x)}
\end{align*} x → a lim g ( x ) f ( x ) = x → a lim x − a g ( x ) − g ( a ) x − a f ( x ) − f ( a ) = g ′ ( a ) f ′ ( a ) = x → a lim g ′ ( x ) f ′ ( x )
"练习 5.3.10"
设 f ( x ) = x sin ( 1 / x 4 ) e − 1 / x 2 f(x) = x \sin(1/x^4)e^{-1/x^2} f ( x ) = x sin ( 1/ x 4 ) e − 1/ x 2 和 g ( x ) = e − 1 / x 2 g(x) = e^{-1/x^2} g ( x ) = e − 1/ x 2 。利用这些函数的熟悉性质,计算当 x x x 趋于零时 f ( x ) , g ( x ) , f ( x ) / g ( x ) f(x), g(x), f(x)/g(x) f ( x ) , g ( x ) , f ( x ) / g ( x ) 和 f ′ ( x ) / g ′ ( x ) f'(x)/g'(x) f ′ ( x ) / g ′ ( x ) 的极限。解释为什么结果令人惊讶但不与定理 5.3.6 (洛必达法则) 的内容冲突。
综合运用之前的极限计算法则可以得到:
lim x → 0 f ( x ) = 0 \displaystyle\lim_{x\to 0}f(x)=0 x → 0 lim f ( x ) = 0 ,lim x → 0 g ( x ) = 0 \displaystyle\lim_{x\to 0}g(x)=0 x → 0 lim g ( x ) = 0 ,是 0 0 \displaystyle\frac{0}{0} 0 0 型。
lim x → 0 f ( x ) g ( x ) = 0 \displaystyle\lim_{x\to 0}\displaystyle\frac{f(x)}{g(x)}=0 x → 0 lim g ( x ) f ( x ) = 0 ;
lim x → 0 f ′ ( x ) g ′ ( x ) = lim x → 0 ( ( x 3 2 + x ) sin 1 x 4 − 2 x cos 1 x 4 ) \displaystyle\lim_{x\to 0}\displaystyle\frac{f'(x)}{g'(x)}=\displaystyle\lim_{x\to 0}\left(\left(\displaystyle\frac{x^3}{2}+x\right)\sin\displaystyle\frac{1}{x^4}-\displaystyle\frac{2}{x}\cos\displaystyle\frac{1}{x^4}\right) x → 0 lim g ′ ( x ) f ′ ( x ) = x → 0 lim ( ( 2 x 3 + x ) sin x 4 1 − x 2 cos x 4 1 ) ,这个极限是不存在的。
洛必达法则要求导函数之比极限存在才能成立,如果不存在则不成立,所以不冲突。
"练习 5.3.11"
(a) 使用广义中值定理提供洛必达法则 0 / 0 0/0 0/0 情况 (定理 5.3.6) 的证明。
(b) 如果我们保持定理 5.3.6 假设的第一部分不变,但假设
lim x → a f ′ ( x ) g ′ ( x ) = ∞ \lim_{x \to a} \frac{f'(x)}{g'(x)} = \infty x → a lim g ′ ( x ) f ′ ( x ) = ∞
是否必然得出
lim x → a f ( x ) g ( x ) = ∞ \lim_{x \to a} \frac{f(x)}{g(x)} = \infty x → a lim g ( x ) f ( x ) = ∞
(a) 若 lim x → a f ′ ( x ) g ′ ( x ) = L \displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{f'(x)}{g'(x)}=L x → a lim g ′ ( x ) f ′ ( x ) = L ,则对 ∀ ε > 0 \forall\ \varepsilon>0 ∀ ε > 0 ,∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,对 ∀ x ∈ V δ ( a ) ∖ { a } \forall\ x\in V_\delta(a)\setminus\left\{a\right\} ∀ x ∈ V δ ( a ) ∖ { a } , 有 ∣ f ′ ( x ) g ′ ( x ) ∣ ∈ V ε ( L ) \displaystyle\left|\displaystyle\frac{f'(x)}{g'(x)}\right|\in V_\varepsilon(L) g ′ ( x ) f ′ ( x ) ∈ V ε ( L ) 。
现在,对 ∀ x ∈ V δ ( a ) ∖ { a } \forall\ x\in V_\delta(a)\setminus\left\{a\right\} ∀ x ∈ V δ ( a ) ∖ { a } ,由柯西中值定理,∃ ξ ∈ ( x , a ) \exists\ \xi\in (x,a) ∃ ξ ∈ ( x , a ) (x < a x<a x < a )或 ξ ∈ ( a , x ) \xi\in (a,x) ξ ∈ ( a , x ) (x > a x>a x > a )使得
∣ f ( x ) − f ( a ) g ( x ) − g ( a ) ∣ = ∣ f ( x ) g ( x ) ∣ = ∣ f ′ ( ξ ) g ′ ( ξ ) ∣ ∈ V ε ( L ) \left|\displaystyle\frac{f(x)-f(a)}{g(x)-g(a)}\right|=\left|\displaystyle\frac{f(x)}{g(x)}\right|=\left|\displaystyle\frac{f'(\xi)}{g'(\xi)}\right|\in V_\varepsilon(L) g ( x ) − g ( a ) f ( x ) − f ( a ) = g ( x ) f ( x ) = g ′ ( ξ ) f ′ ( ξ ) ∈ V ε ( L )
所以 lim x → a f ( x ) g ( x ) = L = lim x → a f ′ ( x ) g ′ ( x ) \displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{f(x)}{g(x)}=L=\displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{f'(x)}{g'(x)} x → a lim g ( x ) f ( x ) = L = x → a lim g ′ ( x ) f ′ ( x ) 。
(b) 用同样的极限思路进行估计。
对 ∀ M > 0 \forall\ M>0 ∀ M > 0 ,∃ δ > 0 \exists\ \delta>0 ∃ δ > 0 ,对 ∀ x ∈ V δ ( a ) ∖ { a } \forall\ x\in V_\delta(a)\setminus\left\{a\right\} ∀ x ∈ V δ ( a ) ∖ { a } , 有 f ′ ( x ) g ′ ( x ) > M \displaystyle\displaystyle\frac{f'(x)}{g'(x)}>M g ′ ( x ) f ′ ( x ) > M 。
对这一部分 x x x ,使用柯西中值定理得到 f ( x ) g ( x ) = f ′ ( ξ ) g ′ ( ξ ) > M \displaystyle\frac{f(x)}{g(x)}=\displaystyle\frac{f'(\xi)}{g'(\xi)}>M g ( x ) f ( x ) = g ′ ( ξ ) f ′ ( ξ ) > M ,
于是 lim x → a f ( x ) g ( x ) = ∞ \displaystyle\lim_{x\to a}\displaystyle\frac{f(x)}{g(x)}=\infty x → a lim g ( x ) f ( x ) = ∞ 。
这里我犯了一点糊涂,以为要 f ( x ) g ( x ) \displaystyle\frac{f(x)}{g(x)} g ( x ) f ( x ) 在 a a a 处连续才行,实际上柯西中值定理只需要 f , g f,g f , g 本身满足就可以了。
"练习 5.3.12"
如果 f f f 在包含 a a a 的开区间上二次可微,且 f ′ ′ f'' f ′′ 在 a a a 处连续,证明
lim h → 0 f ( a + h ) − 2 f ( a ) + f ( a − h ) h 2 = f ′ ′ ( a ) \lim_{h \to 0} \frac{f(a + h) - 2f(a) + f(a - h)}{h^2} = f''(a) h → 0 lim h 2 f ( a + h ) − 2 f ( a ) + f ( a − h ) = f ′′ ( a )
(比较练习 5.2.6(b))
使用洛必达法则:
原式 = lim h → 0 f ′ ( a + h ) − f ′ ( a − h ) 2 h = f ′ ′ ( a ) =\displaystyle\lim_{h\to 0}\displaystyle\frac{f'(a+h)-f'(a-h)}{2h}=f''(a) = h → 0 lim 2 h f ′ ( a + h ) − f ′ ( a − h ) = f ′′ ( a ) 。
解释一下题目里二阶导连续的问题:其实只要二阶导存在,就可以用上述方法求解,而连续(其实也不用连续,附近二阶可微就行了)的条件下 a a a 附近的二阶导是存在的,所以可以直接连用两次洛必达法则,更快得到结果:
原式 = lim h → 0 f ′ ( a + h ) − f ′ ( a − h ) 2 h = lim h → 0 f ′ ′ ( a + h ) + f ′ ′ ( a − h ) 2 = f ′ ′ ( a ) =\displaystyle\lim_{h \to 0}\displaystyle\frac{f'(a+h)-f'(a-h)}{2h}=\displaystyle\lim_{h\to 0}\displaystyle\frac{f''(a+h)+f''(a-h)}{2}=f''(a) = h → 0 lim 2 h f ′ ( a + h ) − f ′ ( a − h ) = h → 0 lim 2 f ′′ ( a + h ) + f ′′ ( a − h ) = f ′′ ( a ) 。
习题 5.4 一个处处不可导的连续函数
"练习 5.4.1"
在 [ − 2 , 3 ] [-2, 3] [ − 2 , 3 ] 上绘制 ( 1 / 2 ) h ( 2 x ) (1/2)h(2x) ( 1/2 ) h ( 2 x ) 的图形,并随着 n n n 增大对这些函数进行定性描述。
h n ( x ) = 1 2 n h ( 2 n x ) h_n(x) = \frac{1}{2^n} h(2^n x) h n ( x ) = 2 n 1 h ( 2 n x )
如图所示。
当 n n n 变大时,h n ( x ) h_n(x) h n ( x ) 值域将会越来越小,但周期也会越来越小,使得其震荡越来越频繁。
"练习 5.4.2"
固定 x ∈ R x \in \mathbb{R} x ∈ R 。论证该级数
∑ n = 0 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) \sum_{n=0}^\infty \frac{1}{2^n} h(2^n x) n = 0 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x )
绝对收敛,因此 g ( x ) g(x) g ( x ) 是良定的。
∑ n = 0 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) ≤ ∑ n = 0 ∞ 1 2 n = 2 \begin{align*}
\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)&\leq\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}=2
\end{align*} n = 0 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x ) ≤ n = 0 ∑ ∞ 2 n 1 = 2
由单调有界定理知其收敛。
"练习 5.4.3"
假设 h ( x ) h(x) h ( x ) 的连续性已知,参考第四章中适当的定理,这些定理暗示了有限和
g m ( x ) = ∑ n = 0 m 1 2 n h ( 2 n x ) g_m(x) = \sum_{n=0}^m \frac{1}{2^n} h(2^n x) g m ( x ) = n = 0 ∑ m 2 n 1 h ( 2 n x )
在 R \mathbb{R} R 上是连续的。
有限个连续函数的和是有限的。
"练习 5.4.4"
证明
g ( x m ) − g ( 0 ) x m − 0 = m + 1 \frac{g(x_m) - g(0)}{x_m - 0} = m + 1 x m − 0 g ( x m ) − g ( 0 ) = m + 1
并利用这一点证明 g ′ ( 0 ) g'(0) g ′ ( 0 ) 不存在。
首先,g ( 0 ) = ∑ n = 0 ∞ 1 2 n h ( 0 ) = 0 g(0)=\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(0)=0 g ( 0 ) = n = 0 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 0 ) = 0 。
因为 g ( x m ) = ∑ n = 0 ∞ 1 2 n h ( 2 n − m ) g(x_m)=\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^{n-m}) g ( x m ) = n = 0 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n − m ) ,我们需要分析 h ( 2 n − m ) h(2^{n-m}) h ( 2 n − m ) 的值。
因为 2 n − m 2^{n-m} 2 n − m 要么是小于 1 1 1 的正数要么是 2 2 2 的倍数,而 h ( 2 n ) = h ( 0 + 2 + 2 + ⋯ + 2 ) = h ( 0 ) = 0 h(2n)=h(0+2+2+\cdots+2)=h(0)=0 h ( 2 n ) = h ( 0 + 2 + 2 + ⋯ + 2 ) = h ( 0 ) = 0 ,所以我们有
h ( 2 n − m ) = { 2 n − m , if n ≤ m 0 , if n > m h(2^{n-m})=\begin{cases}
2^{n-m},\quad &\text{if } n\leq m\\
0,\quad &\text{if } n>m
\end{cases} h ( 2 n − m ) = { 2 n − m , 0 , if n ≤ m if n > m
所以 g ( x m ) = ( m + 1 ) ⋅ 1 2 n ⋅ 2 n − m = ( m + 1 ) 2 − m g(x_m)=(m+1)\cdot \displaystyle\frac{1}{2^n}\cdot 2^{n-m}=(m+1)2^{-m} g ( x m ) = ( m + 1 ) ⋅ 2 n 1 ⋅ 2 n − m = ( m + 1 ) 2 − m 。
所以 g ( x m ) − g ( 0 ) x m − 0 = m + 1 \displaystyle\frac{g(x_m)-g(0)}{x_m-0}=m+1 x m − 0 g ( x m ) − g ( 0 ) = m + 1 。这说明 lim m → 0 g ( x m ) − g ( 0 ) x m − 0 \displaystyle\lim_{m\to 0}\displaystyle\frac{g(x_m)-g(0)}{x_m-0} m → 0 lim x m − 0 g ( x m ) − g ( 0 ) 不存在,所以 g ′ ( 0 ) g'(0) g ′ ( 0 ) 不存在。
"练习 5.4.5"
(a) 修改前面的论证以证明 g ′ ( 1 ) g'(1) g ′ ( 1 ) 不存在。证明 g ′ ( 1 / 2 ) g'(1/2) g ′ ( 1/2 ) 不存在。
(b) 证明对于任何形式为 x = p / 2 k x = p/2^k x = p / 2 k 的有理数,g ′ ( x ) g'(x) g ′ ( x ) 不存在,其中 p ∈ Z p \in \mathbb{Z} p ∈ Z 和 k ∈ N ∪ { 0 } k \in \mathbb{N} \cup \{0\} k ∈ N ∪ { 0 } 。
(a) 同上一题,求解得 g ( 1 ) = 1 g(1)=1 g ( 1 ) = 1 。
考虑这样的序列 x m = 1 + 1 2 m x_m = 1 + \displaystyle\frac{1}{2^m} x m = 1 + 2 m 1 ,则 { x m } → 1 \left\{x_m\right\}\to 1 { x m } → 1 。g ( x m ) = ∑ n = 0 ∞ 1 2 n h ( 2 n + 2 n − m ) g(x_m)=\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^n+2^{n-m}) g ( x m ) = n = 0 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n + 2 n − m ) 。
由于 2 n + 2 n − m 2^n+2^{n-m} 2 n + 2 n − m 仍然有和上题类似的二倍性质(不过考虑 2 0 = 1 2^0=1 2 0 = 1 这一特殊情况,此时 1 + 2 − m > 1 1+2^{-m}>1 1 + 2 − m > 1 ,要用周期性和绝对值再处理),所以
h ( 2 n + 2 n − m ) = { 1 − 2 − m , if n = 0 2 n − m , if 0 < n ≤ m 0 , if n > m h(2^n+2^{n-m})=\begin{cases}
1-2^{-m},\quad &\text{if } n=0\\
2^{n-m},\quad &\text{if } 0<n\leq m\\
0,\quad &\text{if } n>m
\end{cases} h ( 2 n + 2 n − m ) = ⎩ ⎨ ⎧ 1 − 2 − m , 2 n − m , 0 , if n = 0 if 0 < n ≤ m if n > m
求解得 g ( x m ) = 1 + ( m − 1 ) 2 − m g(x_m)=1+(m-1)2^{-m} g ( x m ) = 1 + ( m − 1 ) 2 − m ,得到 g ( x m ) − g ( 1 ) x m − 1 = m − 1 \displaystyle\frac{g(x_m)-g(1)}{x_m-1}=m-1 x m − 1 g ( x m ) − g ( 1 ) = m − 1 ,同上可得 g ′ ( 1 ) g'(1) g ′ ( 1 ) 不存在。
对 g ′ ( 1 2 ) g'\left(\displaystyle\frac{1}{2}\right) g ′ ( 2 1 ) 的情形使用序列 x m = 1 2 + 1 2 m x_m=\displaystyle\frac{1}{2}+\displaystyle\frac{1}{2^m} x m = 2 1 + 2 m 1 即可用完全类似的方法得到结论。
(b) 对任意 x = p 2 k x=\displaystyle\frac{p}{2^k} x = 2 k p ,为了简化问题,当 p ≥ 0 p\geq 0 p ≥ 0 时,使用序列 x m = p 2 k + 1 2 m x_m=\displaystyle\frac{p}{2^k}+\displaystyle\frac{1}{2^m} x m = 2 k p + 2 m 1 (小于 0 0 0 时则减去 1 2 m \displaystyle\frac{1}{2^m} 2 m 1 ,利用 h h h 的绝对值性质结果相同):
g ( x m ) = ∑ n = 0 ∞ 1 2 n h ( p ⋅ 2 n − k + 2 n − m ) g(x_m)=\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(p\cdot 2^{n-k}+2^{n-m}) g ( x m ) = n = 0 ∑ ∞ 2 n 1 h ( p ⋅ 2 n − k + 2 n − m ) 。
随着 p p p 取值的不同内部取值会有非常多的情况(大于 1 1 1 则要用绝对值取反,大于 2 2 2 则要用周期性处理),这需要我们思考更多的方法来简化问题。
考虑 h ( 2 n ) = 0 h(2n)=0 h ( 2 n ) = 0 的这一特性。在之前的习题中我们利用的主要是指数的特性,即 h ( 2 n ) h(2^n) h ( 2 n ) 当 n > 0 n>0 n > 0 时为 0 0 0 的特性,所以纯粹的 2 n 2^n 2 n 形式是利于其运算的。所以,我们可以将 p p p 写成若干个 2 n 2^n 2 n 求和的形式,更准确地来说,写出它的唯一二进制表示形式:
p = 2 p 1 + 2 p 2 + ⋯ + 2 p j , p 1 > p 2 > ⋯ > p j ≥ 0 \begin{align*}
p=2^{p_1}+2^{p_2}+\cdots+2^{p_j},\quad p_1>p_2>\cdots>p_j\geq 0
\end{align*} p = 2 p 1 + 2 p 2 + ⋯ + 2 p j , p 1 > p 2 > ⋯ > p j ≥ 0
(这里对表示的唯一性不作证明,具体可以使用数学归纳法或带余除法来进行证明)
这样就能改写 h ( p ⋅ 2 n − k ) = h ( ∑ i = 1 j 2 n + p i − k ) h(p\cdot 2^{n-k})=h\left(\displaystyle\sum_{i=1}^{j}2^{n+p_i-k}\right) h ( p ⋅ 2 n − k ) = h ( i = 1 ∑ j 2 n + p i − k ) 。
接下来用 1 2 n \displaystyle\frac{1}{2^n} 2 n 1 的等比数列性质对求和式的大小进行分析。我们可以得出以下几个结论:
若 ∃ a ∈ [ 1 , j ] \exists\ a\in [1,j] ∃ a ∈ [ 1 , j ] 使得 n + p a − k = 0 n+p_a-k=0 n + p a − k = 0 ,则它前面的项都是 2 2 2 的倍数,所以 h ( ∑ i = 1 j 2 n + p i − k ) = h ( ∑ i = a j 2 n + p i − k ) h\left(\displaystyle\sum_{i=1}^{j}2^{n+p_i-k}\right)=h\left(\displaystyle\sum_{i=a}^{j}2^{n+p_i-k}\right) h ( i = 1 ∑ j 2 n + p i − k ) = h ( i = a ∑ j 2 n + p i − k ) 。
因为 ∑ i = 1 n 1 2 n \displaystyle\sum_{i=1}^{n}\displaystyle\frac{1}{2^n} i = 1 ∑ n 2 n 1 在有限求和下总是小于 1 1 1 的,所以上面的 ∑ i = a j 2 n + p i − k ∈ [ 1 , 2 ) \displaystyle\sum_{i=a}^{j}2^{n+p_i-k}\in [1,2) i = a ∑ j 2 n + p i − k ∈ [ 1 , 2 ) (因为第一项是 1 1 1 ,后面一定小于完全等比数列的求和),这就得出了结果:
h ( ∑ i = 1 j 2 n + p i − k ) = 2 − ∑ i = a j 2 n + p i − k h\left(\displaystyle\sum_{i=1}^{j}2^{n+p_i-k}\right)=2-\displaystyle\sum_{i=a}^{j}2^{n+p_i-k} h ( i = 1 ∑ j 2 n + p i − k ) = 2 − i = a ∑ j 2 n + p i − k
若 ∀ a ∈ [ 1 , j ] , n + p a − k < 0 \forall\ a\in [1,j],\ n+p_a-k<0 ∀ a ∈ [ 1 , j ] , n + p a − k < 0 ,则 h ( ∑ i = 1 j 2 n + p i − k ) = ∑ i = 1 j 2 n + p i − k h\left(\displaystyle\sum_{i=1}^{j}2^{n+p_i-k}\right)=\displaystyle\sum_{i=1}^{j}2^{n+p_i-k} h ( i = 1 ∑ j 2 n + p i − k ) = i = 1 ∑ j 2 n + p i − k 。
若 ∀ a ∈ [ 1 , j ] , n + p a − k > 0 \forall\ a\in [1,j],\ n+p_a-k>0 ∀ a ∈ [ 1 , j ] , n + p a − k > 0 ,则 h ( ∑ i = 1 j 2 n + p i − k ) = 0 h\left(\displaystyle\sum_{i=1}^{j}2^{n+p_i-k}\right)=0 h ( i = 1 ∑ j 2 n + p i − k ) = 0 。
上述一共三种情况,其中只有第一种情况会使得绝对值符号改变。
因为等比数列的有限求和总会和 2 2 2 有一段距离,考虑导数是求极限的式子,所以我们令 m m m 足够大,使得 p ⋅ 2 n − k + 2 n − m p\cdot 2^{n-k}+2^{n-m} p ⋅ 2 n − k + 2 n − m 总不会因为 2 n − m 2^{n-m} 2 n − m 的影响而超过 1 1 1 或 2 2 2 ,从而能轻松求解 h ( p ⋅ 2 n − k + 2 n − m ) h(p\cdot 2^{n-k}+2^{n-m}) h ( p ⋅ 2 n − k + 2 n − m ) 。
在得出以上结论之后,我们就可以试着求解:
因为 m m m 足够大时,2 n − m 2^{n-m} 2 n − m 项不会对 p ⋅ 2 n − k + 2 n − m p\cdot 2^{n-k}+2^{n-m} p ⋅ 2 n − k + 2 n − m 和 1 , 2 1,2 1 , 2 的大小关系产生影响,所以 h ( p ⋅ 2 n − k + 2 n − m ) h(p\cdot 2^{n-k}+2^{n-m}) h ( p ⋅ 2 n − k + 2 n − m ) 和 h ( p ⋅ 2 n − k ) h(p\cdot 2^{n-k}) h ( p ⋅ 2 n − k ) 在 n n n 相同时受绝对值和周期性的影响是相同的,也就是说所有的 p ⋅ 2 n − k p\cdot 2^{n-k} p ⋅ 2 n − k 都会在导数的差商式子中被抵消掉,只会剩下 2 − m 2^{-m} 2 − m 的倍数。由于使得绝对值取反的 n + p a − k = 0 n+p_a-k=0 n + p a − k = 0 的 a a a 最多有 j j j 个,所以当 m m m 足够大的时候:
g ( x m ) − g ( p ⋅ 2 − k ) ≥ ( m + 1 − 2 j ) 2 − m g ( x m ) − g ( p ⋅ 2 − k ) x m − p ⋅ 2 − k ≥ m + 1 − 2 j \begin{align*}
&g(x_m)-g(p\cdot 2^{-k})\geq (m+1-2j)2^{-m}\\
&\displaystyle\frac{g(x_m)-g(p\cdot 2^{-k})}{x_m - p\cdot 2^{-k}}\geq m+1-2j
\end{align*} g ( x m ) − g ( p ⋅ 2 − k ) ≥ ( m + 1 − 2 j ) 2 − m x m − p ⋅ 2 − k g ( x m ) − g ( p ⋅ 2 − k ) ≥ m + 1 − 2 j
而这个下界的值可以任意大,所以 lim m → ∞ g ( x m ) − g ( p ⋅ 2 − k ) x m − p ⋅ 2 − k \displaystyle\lim_{m\to\infty}\displaystyle\frac{g(x_m)-g(p\cdot 2^{-k})}{x_m - p\cdot 2^{-k}} m → ∞ lim x m − p ⋅ 2 − k g ( x m ) − g ( p ⋅ 2 − k ) 不存在,从而 g ′ ( p ⋅ 2 − k ) g'\left(p\cdot 2^{-k}\right) g ′ ( p ⋅ 2 − k ) 不存在。
"练习 5.4.6"
(a) 无需过多计算,解释为什么部分和 g m = h 0 + h 1 + ⋯ + h m g_m = h_0 + h_1 + \cdots + h_m g m = h 0 + h 1 + ⋯ + h m 在 x x x 处可微。现在,证明对于每一个 m m m 的值,我们有
∣ g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) ∣ = 1 |g'_{m+1}(x) - g'_m(x)| = 1 ∣ g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) ∣ = 1
(b) 证明这两个不等式
g ( y m ) − g ( x ) y m − x < g m ′ ( x ) < g ( x m ) − g ( x ) x m − x \frac{g(y_m) - g(x)}{y_m - x} < g'_m(x) < \frac{g(x_m) - g(x)}{x_m - x} y m − x g ( y m ) − g ( x ) < g m ′ ( x ) < x m − x g ( x m ) − g ( x )
(c) 使用 (a) 和 (b) 部分来证明 g ′ ( x ) g'(x) g ′ ( x ) 不存在。
(a) 首先,h n ( x ) h_n(x) h n ( x ) 在非 0 , 2 − n , − 2 − n 0,2^{-n},-2^{-n} 0 , 2 − n , − 2 − n 处可微;然后,x x x 不是二进点,所以 x x x 在 h n ( x ) h_n(x) h n ( x ) 上可微;最后,有限个可微函数的和是可微的。
由于 ∣ h ′ ( 2 n x ) ∣ = 2 n |h'(2^nx)|=2^n ∣ h ′ ( 2 n x ) ∣ = 2 n ,所以
∣ g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) ∣ = ∣ ( 1 2 m + 1 h ( 2 m + 1 x ) ) ′ + ( ∑ n = 0 m 1 2 n h ( 2 n x ) ) ′ − ( ∑ n = 0 m 1 2 n h ( 2 n x ) ) ′ ∣ = 1 \begin{align*}
\left|g'_{m+1}(x) - g'_m(x)\right|&=\left|\left(\displaystyle\frac{1}{2^{m+1}}h(2^{m+1}x)\right)'+\left(\displaystyle\sum_{n=0}^{m}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)\right)'-\left(\displaystyle\sum_{n=0}^{m}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)\right)'\right|\\&=1
\end{align*} g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) = ( 2 m + 1 1 h ( 2 m + 1 x ) ) ′ + ( n = 0 ∑ m 2 n 1 h ( 2 n x ) ) ′ − ( n = 0 ∑ m 2 n 1 h ( 2 n x ) ) ′ = 1
(b) 下面的论证基于 Gemini 给的这些提示:
(1) g m ( x ) g_m(x) g m ( x ) 在二进点区间 [ p 2 m , p + 1 2 m ] [\displaystyle\frac{p}{2^m},\displaystyle\frac{p+1}{2^m}] [ 2 m p , 2 m p + 1 ] 上是线性的。因为区间端点正好是 h m ( x ) h_m(x) h m ( x ) 的两端点,所以对 h m ( x ) h_m(x) h m ( x ) 及更小的下标来说都是线性的。
(2) g ( x m ) = g m ( x m ) g(x_m)=g_m(x_m) g ( x m ) = g m ( x m ) ,因为对更大的下标 n > m n>m n > m 来说,2 n ⋅ p 2 m 2^n\cdot\displaystyle\frac{p}{2^m} 2 n ⋅ 2 m p 是 2 2 2 的倍数,从而 h n ( x m ) = 0 h_n(x_m)=0 h n ( x m ) = 0 。同理 g ( y m ) = g m ( y m ) g(y_m)=g_m(y_m) g ( y m ) = g m ( y m ) 。
所以式子可以重写成
g ( y m ) − g ( x ) y m − x < g ( y m ) − g ( x m ) y m − x m < g ( x m ) − g ( x ) x m − x \frac{g(y_m) - g(x)}{y_m - x} < \displaystyle\frac{g(y_m)-g(x_m)}{y_m-x_m} < \frac{g(x_m) - g(x)}{x_m - x} y m − x g ( y m ) − g ( x ) < y m − x m g ( y m ) − g ( x m ) < x m − x g ( x m ) − g ( x )
这说明它们之间一定是有联系的。为了更加明确这个联系,我们试着用定量分析的方法进行求解。
先分析 h ′ ( 2 n x ) h'(2^nx) h ′ ( 2 n x ) 的大小,由于它本质上是 ∣ 2 n x ∣ |2^nx| ∣ 2 n x ∣ ,所以:
h ′ ( 2 n x ) = { 2 n , if 2 k < 2 n x < 2 k + 1 − 2 n , if 2 k + 1 < 2 n x < 2 k + 2 h'(2^nx)=\begin{cases}
2^n,\quad &\text{if } 2k<2^nx<2k+1\\
-2^n,\quad &\text{if } 2k+1<2^nx<2k+2
\end{cases} h ′ ( 2 n x ) = { 2 n , − 2 n , if 2 k < 2 n x < 2 k + 1 if 2 k + 1 < 2 n x < 2 k + 2
其中 k ∈ Z k\in\mathbb{Z} k ∈ Z 。因为 x x x 不是二进点,所以 2 n x 2^nx 2 n x 不会是一个整数。
所以 g m ′ ( x ) = ∑ n = 0 m 1 2 n h ′ ( 2 n x ) = ∑ i = 0 m ( − 1 ) x i g_m'(x)=\displaystyle\sum_{n=0}^{m}\displaystyle\frac{1}{2^n}h'(2^nx)=\displaystyle\sum_{i=0}^{m}(-1)^{x_i} g m ′ ( x ) = n = 0 ∑ m 2 n 1 h ′ ( 2 n x ) = i = 0 ∑ m ( − 1 ) x i ,其中 x i ∈ { 0 , 1 } x_i\in\{0,1\} x i ∈ { 0 , 1 } 代表 h ′ ( 2 n x ) h'(2^nx) h ′ ( 2 n x ) 的符号。
接下来计算 g ( y m ) , g ( x m ) g(y_m),g(x_m) g ( y m ) , g ( x m ) 。首先,因为 x m , y m x_m,y_m x m , y m 都是二进点,所以 g ( y m ) = g m ( y m ) g(y_m)=g_m(y_m) g ( y m ) = g m ( y m ) ,g ( x m ) = g m ( x m ) g(x_m)=g_m(x_m) g ( x m ) = g m ( x m ) 。
难点同样在判定它们的符号上,幸运的是,它们的符号总会是相同的。要证明这一点,我们需要得出 2 n y m 2^n y_m 2 n y m 和 2 n x m 2^n x_m 2 n x m (n < m n<m n < m )与 x x x 都落在同样的两个整数之间。通过证明它们之间没有整数可以做到这一点:
假设存在整数 k k k 满足 2 n x m < k < 2 n y m 2^n x_m < k < 2^n y_m 2 n x m < k < 2 n y m ,则 p < 2 m − n k < p + 1 p<2^{m-n}k<p+1 p < 2 m − n k < p + 1 ,矛盾。所以 ( 2 n x m , 2 n y m ) (2^nx_m,2^ny_m) ( 2 n x m , 2 n y m ) 上不存在整数。这样我们就有:
2 k ≤ 2 n x m < 2 n x < 2 n y m ≤ 2 k + 1 或者 2 k + 1 ≤ 2 n x m < 2 n x < 2 n y m ≤ 2 k + 2 \begin{align*}
&2k\leq 2^nx_m<2^nx<2^ny_m\leq 2k+1\\
\text{或者 }&2k+1\leq 2^nx_m<2^nx<2^ny_m\leq 2k+2
\end{align*} 或者 2 k ≤ 2 n x m < 2 n x < 2 n y m ≤ 2 k + 1 2 k + 1 ≤ 2 n x m < 2 n x < 2 n y m ≤ 2 k + 2
所以 2 n x m 2^nx_m 2 n x m ,2 n x 2^nx 2 n x ,2 n y m 2^ny_m 2 n y m 都落在同样的两个整数之间,这就保证了它们被周期性和绝对值处理的方式是相同的。所以有:
g ( x m ) − g ( x ) x m − x = g m ( x m ) − g m ( x ) − ∑ n = m + 1 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) x m − x = ∑ n = 1 m 1 2 n ∑ i = 0 m ( − 1 ) x i 2 n ( x m − x ) − ∑ n = m + 1 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) x m − x = ∑ i = 0 m ( − 1 ) x i ( x m − x ) − ∑ n = m + 1 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) x m − x = ∑ i = 0 m ( − 1 ) x i + ∑ n = m + 1 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) x − x m = g m ′ ( x ) + ∑ n = m + 1 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) x − x m > g m ′ ( x ) \begin{align*}
\displaystyle\frac{g(x_m)-g(x)}{x_m-x}&=\displaystyle\frac{g_m(x_m)-g_m(x)-\displaystyle\sum_{n=m+1}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)}{x_m-x}\\&=\displaystyle\frac{\displaystyle\sum_{n=1}^{m}\displaystyle\frac{1}{2^n}\displaystyle\sum_{i=0}^{m}(-1)^{x_i}2^n(x_m-x)-\displaystyle\sum_{n=m+1}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)}{x_m-x}\\&=\frac{\displaystyle\sum_{i=0}^{m}(-1)^{x_i}(x_m-x)-\displaystyle\sum_{n=m+1}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)}{x_m-x}\\&=\displaystyle\sum_{i=0}^{m}(-1)^{x_i}+\displaystyle\frac{\displaystyle\sum_{n=m+1}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)}{x-x_m}\\&=g_m'(x)+\displaystyle\frac{\displaystyle\sum_{n=m+1}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)}{x-x_m}>g_m'(x)
\end{align*} x m − x g ( x m ) − g ( x ) = x m − x g m ( x m ) − g m ( x ) − n = m + 1 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x ) = x m − x n = 1 ∑ m 2 n 1 i = 0 ∑ m ( − 1 ) x i 2 n ( x m − x ) − n = m + 1 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x ) = x m − x i = 0 ∑ m ( − 1 ) x i ( x m − x ) − n = m + 1 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x ) = i = 0 ∑ m ( − 1 ) x i + x − x m n = m + 1 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x ) = g m ′ ( x ) + x − x m n = m + 1 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x ) > g m ′ ( x )
求和式里绝对值和 x x x 非二进点的性质保证了大于号成立。
同理可计算 g ( y m ) − g ( x ) y m − x = g m ′ ( x ) − ∑ n = m + 1 ∞ 1 2 n h ( 2 n x ) y m − x < g m ′ ( x ) \displaystyle\frac{g(y_m) - g(x)}{y_m - x}=g_m'(x)-\displaystyle\frac{\displaystyle\sum_{n=m+1}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{2^n}h(2^nx)}{y_m - x}<g_m'(x) y m − x g ( y m ) − g ( x ) = g m ′ ( x ) − y m − x n = m + 1 ∑ ∞ 2 n 1 h ( 2 n x ) < g m ′ ( x ) 。
(c) 如果 g ′ ( x ) g'(x) g ′ ( x ) 存在,则 g ′ ( x ) = lim m → ∞ g ( y m ) − g ( x ) y m − x = lim m → ∞ g ( x m ) − g ( x ) x m − x = lim m → ∞ g m ′ ( x ) g'(x)=\displaystyle\lim_{m\to \infty}\displaystyle\frac{g(y_m)-g(x)}{y_m-x}=\displaystyle\lim_{m\to \infty}\displaystyle\frac{g(x_m)-g(x)}{x_m-x}=\displaystyle\lim_{m\to \infty} g_m'(x) g ′ ( x ) = m → ∞ lim y m − x g ( y m ) − g ( x ) = m → ∞ lim x m − x g ( x m ) − g ( x ) = m → ∞ lim g m ′ ( x ) 。
但是由 (a) 部分可知,∣ g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) ∣ = 1 |g'_{m+1}(x)-g'_m(x)|=1 ∣ g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) ∣ = 1 ,所以 { g m ′ ( x ) } \left\{g_m'(x)\right\} { g m ′ ( x ) } 不是柯西收敛的,从而 lim m → ∞ g m ′ ( x ) \displaystyle\lim_{m\to \infty} g_m'(x) m → ∞ lim g m ′ ( x ) 不存在,矛盾。所以 g ′ ( x ) g'(x) g ′ ( x ) 不存在。
"练习 5.4.7"
回顾 g ( x ) g(x) g ( x ) 在非二进点处不可微的论证。如果我们用求和 ∑ n = 0 ∞ ( 1 / 2 n ) h ( 3 n x ) \sum_{n=0}^\infty (1/2^n)h(3^n x) ∑ n = 0 ∞ ( 1/ 2 n ) h ( 3 n x ) 替换 g ( x ) g(x) g ( x ) ,这个论证是否仍然成立?这个论证对于函数 ∑ n = 0 ∞ ( 1 / 3 n ) h ( 2 n x ) \sum_{n=0}^\infty (1/3^n)h(2^n x) ∑ n = 0 ∞ ( 1/ 3 n ) h ( 2 n x ) 是否有效?
这一论断的关键变化是对柯西收敛数列的描述。如果我们令 g ( x ) = ∑ n = 0 ∞ 1 p n h ( q n x ) g(x)=\displaystyle\sum_{n=0}^{\infty}\displaystyle\frac{1}{p^n}h(q^nx) g ( x ) = n = 0 ∑ ∞ p n 1 h ( q n x ) :
∣ g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) ∣ = ∣ ( 1 p m + 1 h ( q m + 1 x ) ) ′ + ( ∑ n = 0 m 1 p n h ( q n x ) ) ′ − ( ∑ n = 0 m 1 p n h ( q n x ) ) ′ ∣ = ( q p ) m + 1 \begin{align*}
\left|g'_{m+1}(x) - g'_m(x)\right|&=\left|\left(\displaystyle\frac{1}{p^{m+1}}h(q^{m+1}x)\right)'+\left(\displaystyle\sum_{n=0}^{m}\displaystyle\frac{1}{p^n}h(q^nx)\right)'-\left(\displaystyle\sum_{n=0}^{m}\displaystyle\frac{1}{p^n}h(q^nx)\right)'\right|\\&=\left(\displaystyle\frac{q}{p}\right)^{m+1}
\end{align*} g m + 1 ′ ( x ) − g m ′ ( x ) = ( p m + 1 1 h ( q m + 1 x ) ) ′ + ( n = 0 ∑ m p n 1 h ( q n x ) ) ′ − ( n = 0 ∑ m p n 1 h ( q n x ) ) ′ = ( p q ) m + 1
对于 p = 2 p=2 p = 2 ,q = 3 q=3 q = 3 的情况,仍然发散的结果表明论证仍然成立。但 p = 3 p=3 p = 3 ,q = 2 q=2 q = 2 时,( 2 3 ) m + 1 \left(\displaystyle\frac{2}{3}\right)^{m+1} ( 3 2 ) m + 1 是收敛的,所以此方法在这时失效。